དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་འགྲེལ་རང་བྱུང་དགོངས་གསལ།
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་འགྲེལ་རང་བྱུང་དགོངས་གསལ།
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་འགྲེལ་རང་བྱུང་དགོངས་གསལ་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་འགྲེལ་རང་བྱུང་དགོངས་གསལ་ཅེས་བྱ་བ། བླ་མ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་མཆོག །གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་མེད། །རྣམ་དབྱེར་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཅན། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཁྱེན་བརྩེ་མཐའ་ཡས་འགྲོ་བའི་མགོན། །རང་བྱུང་རྒྱལ་དང་དེ་ཡི་སྲས། །སྙིང་པོའི་དོན་ཟབ་སྟོན་རྣམས་ལ། །མི་ཕྱེད་དད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འདུད། །ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ཉག་གཅིག་
གི །སྤྱོད་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོའི་ཚུལ། །ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པས་གསལ་མཛད་པའི། །གཞུང་བཟང་ཅུང་ཟད་དབྱེ་བར་བྱ། །དེ་ལ་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ངེས་དོན་མཐར་ཐུག་པའི་མདོ་སྡེ་དང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་སུ་མ་སྦས་གསལ་བར་གསུངས་ཤིང་། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་ཚབ་མ་ཕམ་པ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་སོགས་གྲགས་ཆེན་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་དང་། གྲུབ་ཆེན་ས་ར་ཧ་པ་ཡབ་སྲས། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་ཐོགས་མེད་ཞབས་སོགས་ཀྱིས་དགོངས་པ་དྲང་ཐད་དུ་
བཀྲལ་བ། རྟོག་གེ་རྣམ་པར་འཁྱམས་པ་དག་གི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་ཆུད་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་ཆེས་ཟབ་པའི་ཚུལ་དེ་ཉིད། གངས་རིའི་ལྗོངས་ན་ངེས་དོན་སྙིང་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཐོག་མར་སྒྲོག་པའི་ཤིང་རྟ་པ། ཐུབ་དབང་གཉིས་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་རྒྱ་ཆེར་གསལ་བར་མཛད་པ་ལས། དེ་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རབ་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཆད་པ་ལ་ལྔ། མཚན་བསྟན་པ། ཕྱག་འཚལ་བ། ལུང་གིས་མདོར་བསྟན་པ། དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། རྙེད་ཚུལ་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་ནས། བསྟན་བཅོས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་པ་ནི་ཐ་སྙད་གཞན་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་སྟེ་འདིར་གནས་ལུགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྦྱར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཇི་བཞིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་གཤེགས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏེ། དོན་དེའི་མཐར་སོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སམ་ལུས་སུ་གྱུར་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཡང་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་དེ་
བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་སྙིང་པོའི་སྒྲས་བསྟན་ཏེ། སྤྱིར་སྙིང་པོའི་སྒྲ་ནི་མི་བསླུ་བ་དང་། བཅུད་དང་སྲ་བའམ་མི་ཕྱེད་པ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇུག་པས་འདིར་ཡང་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བཟུང་ངོ་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་སྙིང་པོ་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་པས་འབྲེལ་སྒྲ་སྦྱར་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་ཚུལ་བཞིན་ཏུ་སྟོན་པས་ན་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྩོམ་པ་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་གཡེངས་མེད་པའི་ཡིད་ཅན་གྱིས་གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཞིང་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་པའི་ངག །ངེས་ཚིག །སྒྲ་ལས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་འཆོས་ཤིང་། འབྲས་བུ་ངན་འགྲོའི་སྲིད་པ་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས། དབྱེ་བ་མཆོག་དམན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དོན་མེད་དོན་ལོག་དོན་ལྡན་སོགས་དགུ་དང་། བྱེད་ལས་ཀྱི་དབང་གིས། འཐོར་བ་སྡུད་པ། ཟབ་མོ་དཀྲོལ་བ། ཉམས་པ་གསོ་བ་གསུམ་དུ་གསུངས་པ་ལས། འདིར་མཆོག་གི་བསྟན་བཅོས་གསུམ་དང་། འཐོར་སྡུད་ཟབ་
དཀྲོལ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཅིང་། དཔེ་ལས་མཚན་ཏུ་བཏགས་པ་སོགས་མིང་གི་འདོགས་ཚུལ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས། འདིར་ཟབ་མོ་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལས་མཚན་ཏུ་བཏགས་པའོ། །གཉིས་པ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ནས། ཕྱག་འཚལ་ལོ།

如来藏教论释自明论疏
如来藏教论释自明论疏
如来藏教论释自明论疏
如来藏教论释自明论疏。顶礼上师诸佛菩萨。轮回涅槃一切之精髓，三时不变殊胜根本，具不可分之功德，顶礼法界。智悲无边众生怙主，自然觉者及其子，宣说甚深藏义诸尊，以不退信心恭敬顶礼。唯一遍知者之行境，如来藏之理，第二遍知者所明示，略作分析此善论。
于此，佛陀遍知者在了义究竟经典和极其甚深续部中已明显无隐地宣说，十地自在佛子弥勒、观世音等著名佛子们，以及大成就者萨拉哈父子、圣龙树和无著等已直接解释其意趣。此甚深藏义之理，乃是戏论遍游者之智慧行境所不能及。在雪域地方，首次宣说不退转了义藏义大狮子吼的引导者，第二佛自生金刚广泛阐明此理。从他的一切教法精髓中，今解说此名为《如来藏教论》的著作，分五部分：一、说明题名；二、顶礼；三、以经文简略宣说；四、广释义理；五、以获得方式作结。
第一，题名为"如来藏教论"。"如"是连接其他术语的词，此处连接实相法界。如实了悟此理称为"来"，因为到达该义理的究竟。此即一切法的所依或身体，故也称为法身。由于是一切事物的如是性，故以"藏"字表示。一般而言，"藏"字可表示不欺、精华、坚固或不可分割、周遍等含义，此处也应取这些意思。如来与藏是同一本质的关系，故用关系词相连。由于如理宣说其义，故称"藏教"。
所著之体性，即作者无烦恼散乱之心，解释经教意趣并指示解脱道之语言。词源：由于通过言语治疗所化众生相续中的烦恼，并从恶趣轮回中救护，故称"教论"。
分类：根据优劣，分为无义、邪义、具义等九种；根据作用，分为摄集散乱、阐明甚深、修复衰败三种。此论属于最上教论三种，以及摄集散乱、阐明甚深的范畴。命名方式多种，如依据比喻而命名等，此处依据甚深所诠义而命名。
第二，顶礼部分：从"顶礼佛陀"至"顶礼"。


 །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དྲང་དོན་ཏུ། མ་རིག་པའི་གཉིད་སངས་པའི་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་བློ་རྒྱས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྤངས་རྟོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཐོབ་པར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སེམས་དཔའི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཆེན་པོས་ཕྱག་འཚལ་བའམ། ངེས་པའི་དོན་ཏུ། ཉོན་མོངས་པ་གདོད་ནས་མ་གྲུབ་ཅིང་སངས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གདོད་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རྒྱས་པའི་དངོས་པོ་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་དེ་ལ། རྣམ་པས་དབྱེ་ན་སྐུ་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ནས། རིགས་མཐའ་ཡས་པའི་བར་དུ་
སྣང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་དང་ས་སྙིང་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཤེས་དྲུག་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བ་རྣམས་ལ་གནས་ལུགས་ལྟ་བ་མཇལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱག་གིས་འདུད་པའི་སྒྲ་སྦྱར་བའོ། །དེའང་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་ལ། བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཕྱག་གིས་བཏུད་པས། དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉན་པ་པོའི་གཞིའི་རིགས་སད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་གེགས་མེད་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡུན་རིང་དུ་དར་བ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་ནས་བར་དུ་གཅོད་པ་ལས་བཟློག་པར་འགྱུར་བའོ། །གསུམ་པ་ལུང་གིས་མདོར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། མངོན་པའི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཧེ་བཛྲ་ལས་བྱུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོག་མེད་ནས། ཐོབ་པ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མཐའ་སྐྱེ་འགག་སོགས་སྤྲོས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཉིད་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དང་སྒྲིབ་པ་གཉིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་དྲི་མ་ལ་དུས་བརྒྱུད་པའི་ཐོག་མ་
དང་། རྫས་བདེན་པའི་ཐོག་མ་མེད་པས་ན་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་ལ་གནས་པའི་དོན་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པས་ཐ་མ་དད་ལྡན་པའོ། །སྙིང་པོའི་ངོ་བོ་ལ་དྲི་མ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་ཀྱང་། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྦུབས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་ཐོས་སོགས་རྐྱེན་གྱིས་དྲི་མ་མ་བསལ་བར་དུ་ཇི་བཞིན་མི་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་གསེར་གྱི་ཁམས་ལས་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ནི་པདྨ་དང་འདམ་རྫབ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ནས་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས་དཔེ་དགུས་གསལ་བར་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱུད་བླ་མར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདིའི་ཚིག་རྐང་དང་པོ་འཁྲུལ་གྲོལ་གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། གཉིས་པ་གནས་ལུགས། གསུམ་པ་བཞི་
པ་འཁྲུལ་ལུགས་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།

所说："依显义，离无明睡眠之断除，智慧于所知增长，即是智慧；具足断证圆满之佛陀，以及界性本自清净之菩提，为利众生而一心获得，以三门大恭敬顶礼一切圣者菩萨。依究竟义，烦恼本不成立而净除，功德本自任运成就而增长之事物本性实相俱生菩提心大乐之身，若以相分别则现为五身五智乃至无量种类，以及现为菩萨弥勒、地藏等六境六识清净本性，以见实相见解方式顶礼。此即于殊胜对境佛菩萨，以殊胜所作顶礼礼敬，故有殊胜利益：唤醒听者基础种姓，自然无障碍成就，法道长久弘扬，以及从发心起远离违缘障碍。
第三，以经文略说分二：来自阿毗达摩经和来自黑金刚续。
第一：从'无始'至'获得'，所说：虽然从无始劫来，离一切有始有终生灭等戏论的心性如来藏与二障非一非异，故垢染无传承之始，无实质之始，因此轮回无始，然当离垢而自性本具之义显现时，成就二利圆满之佛果，故有终极成就。藏性本体自性清净，三时不变，故为常法，虽本自安住于诸有情相续中，但因无始以来俱生盖障覆蔽，若未通过闻思等因缘除障，则不能如实见到。比如由金质所成佛像，因莲花和泥泞等遮蔽而不见，如《如来藏经》中以九种比喻清晰说明，其义如《宝性论》所解释。此中第一颂句依迷悟二者而说，第二句依实相，第三、第四句仅依迷乱方式而说。


 །ཚིགས་བཅད་ཕྱི་མས་ནི་ཀུན་གཞི་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ། དེའང་འདི་ཙམ་ནས་བྱུང་ངོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སམ་རྒྱུ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་ནི། ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་སམ་རྟེན་ཡིན་པས་སྤྱི་མིང་དུ་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ། ས་ཆུ་འདྲེས་པའི་རྙོགས་མ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་འདྲེས་མར་གནས་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་དེ་ཡོད་པས་མ་རིག་པའི་ཀུན་རྟོག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཕུང་པོ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བས་འཁོར་བའི་འགྲོ་བ་ཀུན་དང་། ཁམས་དེ་ཉིད་གཟུང་འཛིན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །སོགས་ཀྱིས་ཁམས་ལ་བརྟེན་པའི་འཁྲུལ་ཚུལ་དང་། འཕགས་པ་ཀླུས། ས་
བོན་གྱུར་པའི་ཁམས་དེ་ཉིད། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྟེན་དུ་འདོད། །རིམ་གྱིས་སྦྱངས་པར་གྱུར་པ་ལས། །སངས་རྒྱས་གོ་འཕངས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཅེས་གྲོལ་ཚུལ་གསལ་བར་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། །སེམས་ཅན་ནས། །སངས་རྒྱས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་གདོད་མ་ནས་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ། འོན་ཀྱང་གློ་བུར་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མས་སྒྲིབ་བོ། །སྒྲིབ་པ་དེ་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་བསལ་ན་གཞི་མངོན་གྱུར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཞེས་གདགས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་རྣམ་དག་དང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པའི་ཚུལ་ཆུའི་རྙོགས་མ་དང་། གསེར་གྱི་གཡའ་དང་། ནམ་མཁའི་སྤྲིན་ལྟ་བུ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་དག །དེ་ནི་དྲི་བཅས་དྲི་མ་མེད། །ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན། །དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། དྲི་མེད་ཉི་མ་ཟླ་བ་ཡང་། །སྤྲིན་དང་དུ་བ་ཁུག་རྣ་དང་། །སྒྲ་
གཅན་གདོང་དང་རྡུལ་ལ་སོགས། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡིས་བསྒྲིབ་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡི་སེམས། །འདོད་དང་གནོད་སེམས་ལེ་ལོ་དང་། །རྒོད་པ་དང་ནི་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡིས་བསྒྲིབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་སེམས་ཉིད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཀྱང་། གནས་སྐབས་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྲིད་པ་རླན་པར་བྱེད་པའི་སྤྲིན་ལྟ་བུ་དང་། ཞེ་སྡང་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནོད་སེམས་དུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཏི་མུག་གིས་མི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལེ་ལོ་ཁུག་རྣ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་རྒོད་པ་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་སྒྲ་གཅན་གྱི་གདོང་ལྟ་བུ་དང་། ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཐེ་ཚོམ་རྡུལ་འཚུབས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོས་རང་བཞིན་ལ་གོས་པ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་སྣང་དུ་བསྒྲིབས་པ་ལྟར་སྣང་ནས་མི་གསལ་བར་གསུངས་སོ། །བཞི་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་ལྔ། མངོན་པའི་ལུང་དོན་རྒྱས་བཤད།
ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་གི་ཀུན་རྟོག་བཤད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་བཤད་པ་དང་། བརྒལ་ལན་གྱིས་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། ལུང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲུག །ཐོག་མེད་ཀྱི་ཚུལ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དོན་དང་། དེ་ལ་གནས་པའི་ཆོས་དང་། གནས་ཉིད་དང་། ད་ལྟར་ཡོད་པའི་ཚུལ་དང་། ཐ་མའི་དོན་བཤད་པའོ།

后一偈颂简述阿赖耶识，这是指无始以来的界，即佛种姓或因——如来藏，因其为杂染法和清净法的所依或根基，故以总名称为阿赖耶识。如同泥水混合的浑浊状态，智慧与意识混杂而住。由于阿赖耶识的存在，无明的非如理作意妄念产生业和烦恼，蕴界处等生起，从而有轮回中的一切众生；当这同一界从能取所取的束缚中解脱时，也获得究竟三种菩提的圆满佛果，称为大涅槃。如《宝性论》中所说："如地依水水依风"等描述界的迷乱方式，以及圣者龙树所言："成为种子之界，承许为诸法之所依，由渐次清净，将获得佛位。"清晰阐述了解脱的方式。
第二："从众生至佛陀"所说：如是，众生本来就是自性离戏任运成就的佛陀，然而被暂时能取所取的垢染所障蔽。当通过方便除去这些障蔽时，可称为基础显现的佛陀。关于本性清净和被暂时垢染障蔽的方式，如水之浑浊、黄金之锈和虚空之云等比喻，如《辨中边论》中所说："普遍烦恼及清净，即是有垢与无垢，如水界、黄金与虚空，认为清净如清净。"同样，圣龙树前也说："无垢日月亦，为云烟雾霾，罗睺面尘等，五障所障蔽。如是光明心，欲与害心懈，掉举及疑惑，五障所障蔽。"这是说，例如心性如来藏如同日月，自性光明具足功德等，然暂时的障蔽：欲望贪着如润湿一切的云；瞋恨生起的害心如烟；愚痴所致不明的懈怠如雾霾；掉举伴随我慢如罗睺面；由各种见解产生的疑惑如尘埃扬起。这五障虽不染污自性，但在迷乱显现中似乎障蔽而使其不明。
第四，广释分五：一、详解阿毗达摩经义；二、解释非真实和真实的遍计；三、解释佛性；四、以问难回答确立；五、通过经典本身之解释产生定解。第一分六：无始之理，界的意义，依界而住的诸法，住性本身，现今存在的方式，以及终极之义的解释。


 །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་ནས། འོངས་བ་མིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་དྲངས་པའི་ལུང་དེ་ལ་ཐོག་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ངོ་བོ་ལས་སྔོན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཅིང་། མ་རིག་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་ལས་སྔོན་དུ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ། འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་སྣང་ཞིང་འཁྲུལ་པའི་དུས་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གནས་གཞན་ཞིག་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོང་བ་མིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ཡིན་པས་སོ། །དེའང་རིག་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས། །འགྲོ་ཀུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་
སྟེ། །འདི་ལས་སེམས་ཅན་ཅི་ཡང་མེད། །སྟོང་པ་ཁོ་ནའི་ཆོས་རྣམས་ལས། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འབྱུང་བར་ཟད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁམས་ནི་ནས། དེ་སྐད་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ཡོད་པས་སྔར་མེད་གསར་དུ་བྱེད་པ་པོ་གཞན་མེད་ཀྱང་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་མི་འགྱུར་བར་འཛིན་པས་ཁམས་སམ་རིགས་ཞེས་རྒྱུའི་དོན་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། ཆོས་ནི་ནས། ཀུན་གཞིར་བཤད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཁམས་དེ་ལ་གནས་པའི་ཆོས་ནི་སྲིད་པ་འཁོར་བ་དང་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཚོགས་པ་དེ་ལ་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཡང་དག་པ་གཉེན་པོའི་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་མིན་པ་འཁོར་བའི་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་གཡོ་བས་བག་ཆགས་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་འདས་གཉིས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡི་རྐྱེན་ཏེ་ཀུན་གཞིར་གྲགས་པའང་
དོན་དེ་ལ་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། གནས་ན་ནས། ལ་རབ་གནས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སམ་རྟེན་ནི་སེམས་ཉིད་རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་དེས་བསྐྱེད་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཀྱང་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ་འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་གང་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་ཅིང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་འཇིག་གིས་གོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་བ་བྱམས་པས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །གང་ལ་ཡང་ནི་གནས་པ་མེད། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་པ་ནི། དག་པ་ནས། འཁོར་བ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་
ཉིད་ངོ་བོ་སྟོང་རང་བཞིན་གསལ་རྣམ་པ་འགག་པ་མེད་པར་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བཞུགས་ནས་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་མ་རིག་པའི་ཀུན་རྟོག་གིས་བསྒྲིབས་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་མ་མཐོང་བའམ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་རྟོག་གི་རྒྱ་མཚོར་བྱིང་སྟེ་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་གནས་སུ་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་སེམས་རྨོངས་པས། །སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་དྲི་ཟ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་མཐོང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་གཟུགས་སོགས་སྣང་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ།

第一："如是"至"非从他来"，所说：上引经文中"无始"的含义是，从自性清净的本体之前不存在所谓"佛陀"，从无明迷乱习气之前也不存在所谓"众生"。轮涅二种显现及迷乱的时刻即是刹那，并非从其他处转而来，因为一切法皆是缘起。如《六十正理论》中所说："依于缘起生，众生皆因果，此外无众生，唯从空法中，空性生而已。"
第二："界"至"如是称"，所说：佛性之界中已具足一切佛陀功德，虽无先前不存在而后由他者新造的造作者，但由于持守自相本性不变，故称为界或种姓，以因的意义如是称呼。
第三："法"至"阿赖耶"，所说：依界而住的法，是指显现为轮回生死和涅槃寂静的二种。此二种习气积聚，也称为无明习气地。由正确对治的分别和非正确轮回的分别二种行为活动，白黑二种习气产生轮回涅槃二者的因缘，称为阿赖耶，也是针对此义而解释。
第四："依止"至"不依任何"，所说：如是，一切轮回涅槃诸法的所依或根基即是心性佛性。非如理分别及由此产生的业和烦恼苦等，虽然依止于自性清净的心性，然而自性光明的心性因远离生住灭三相而为无为法，故不依止于任何法，也不被它们的生灭所染污。如胜者弥勒所说："非如理作意，依止心之净，心性之诸法，不住于任何。"
第五："清净"至"轮回"，所说：自性清净的心性佛性，本体空、自性明、显现不灭的三身自性，现今存在于一切众生中。虽然如是存在，但因被无明妄念遮蔽，未见或未证自己的本性，故沉溺于迷乱分别的大海中，在六道处所中轮回。如《菩提心释》中所说："如同众生心迷惑，幻术阳焰乾闼婆，城市等相所见如，如是色等诸显现。"
;


 །དྲུག་པ་ནི། དེ་ཉིད་ནས། ཐ་སྙད་བྱས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྤང་བྱ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དེ་ཉིད་གཟོད་མ་ནས་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ཏེ་གཟུང་འཛིན་བླང་དོར་གྱི་རྟོག་པ་བསལ་བས་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན་སྲིད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་དྲི་བྲལ་གློ་བུར་རྣམ་དག་གི་ཆ་དེ་ལ་འཁོར་བའི་ཐ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གདོད་མ་ནས་
རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཡོན་ཏན་རང་ཆས་སུ་གནས་པས་ངོ་བོ་ལ་བོགས་དབྱུང་དུ་མེད་དེ། དཔལ་སྡོམ་པ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱོན་གྱུར་ཏམ། །མ་བྱོན་ན་ཡང་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །འཕེལ་འགྲིབ་སྤངས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སེམས་ཉིད་རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ། འཁོར་འདས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་སོར་སྣང་ཞིང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཀླུས། སེམས་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མཐོང་། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས། །བདག་ཏུ་འཛིན་ལས་འཁོར་བ་སྟེ། །སོ་སོར་རིག་ན་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྟོག་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་ཚུལ། འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་བླང་དོར་གྱིས་བྱུང་བ། གཉེན་པོའི་རྟོགས་པའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཐོག་མཐའ་ནས། །སྟོན་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་
ཏེ། སེམས་ཉིད་རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐོག་མཐའི་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་དུས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་མཐའ་མ་ནི། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དེ་རང་གིས་རང་མ་རིག་པས་སེམས་ཉིད་ལ་ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་གཡོ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་རླུང་དང་འདྲ་བ་ལངས་པ་དེ་ཡིན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཆུ་དང་འདྲ་བས་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། ལས་ཉོན་དེ་ཡིས་གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་ལྔ། དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག །རྟེན་དབང་པོའི་ཁམས་དྲུག །བརྟེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་བཅོ་བརྒྱད། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་ཅིང་ས་ལ་འགྲོ་བ་བརྟེན་པ་ལྟར་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཀུན་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མེད་བཞིན་ཏུ་འཁྲུལ་ངོར་བདེན་པ་ལྟར་སྟོན་པ་ཡིན་
ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གནས་ཏེ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རབ་ཏུ་བྱེད། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཆུ་ལས་ནི། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་ནས། མ་ཡིན་ནམ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རང་སྣང་ཡིན་པས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་རྟོག་ལས་བྱུང་བའི་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་བཏགས་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་དེ་ལ་འདོད་པ་བླང་ཞིང་མི་འདོད་པ་དོར་བའི་བླང་དོར་བྱེད་མཁན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ནི་སེམས་འཁྲུལ་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་ལ་མེད་པ་ཡིན་པས་བཟུང་བ་མེད་དེ། དེ་མེད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འཛིན་པའང་མེད་མོད། ཐོག་མེད་ཀྱི་བག་ཆགས་བརྟས་པའི་མཐུ་ལས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་འདི་ལ་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱར་མེད་པ་
བཞིན་ཏུ། ཡུལ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པ་མི་འདོད་ཅིང་དོར་བ་བྱར་མེད་ལ། རང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་འདོད་པས་བླང་བས་ཅི་ཞིག་འབྱུང་སྟེ་བླང་བྱར་མེད་དོ།

 །དྲུག་པ་ནི། དེ་ཉིད་ནས། ཐ་སྙད་བྱས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྤང་བྱ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དེ་ཉིད་གཟོད་མ་ནས་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ཏེ་གཟུང་འཛིན་བླང་དོར་གྱི་རྟོག་པ་བསལ་བས་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན་སྲིད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་དྲི་བྲལ་གློ་བུར་རྣམ་དག་གི་ཆ་དེ་ལ་འཁོར་བའི་ཐ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གདོད་མ་ནས་
རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཡོན་ཏན་རང་ཆས་སུ་གནས་པས་ངོ་བོ་ལ་བོགས་དབྱུང་དུ་མེད་དེ། དཔལ་སྡོམ་པ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱོན་གྱུར་ཏམ། །མ་བྱོན་ན་ཡང་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །འཕེལ་འགྲིབ་སྤངས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སེམས་ཉིད་རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ། འཁོར་འདས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་སོར་སྣང་ཞིང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཀླུས། སེམས་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མཐོང་། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས། །བདག་ཏུ་འཛིན་ལས་འཁོར་བ་སྟེ། །སོ་སོར་རིག་ན་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྟོག་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་ཚུལ། འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་བླང་དོར་གྱིས་བྱུང་བ། གཉེན་པོའི་རྟོགས་པའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཐོག་མཐའ་ནས། །སྟོན་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་
ཏེ། སེམས་ཉིད་རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐོག་མཐའི་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་དུས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་མཐའ་མ་ནི། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དེ་རང་གིས་རང་མ་རིག་པས་སེམས་ཉིད་ལ་ང་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་གཡོ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་རླུང་དང་འདྲ་བ་ལངས་པ་དེ་ཡིན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཆུ་དང་འདྲ་བས་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། ལས་ཉོན་དེ་ཡིས་གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་ལྔ། དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག །རྟེན་དབང་པོའི་ཁམས་དྲུག །བརྟེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་བཅོ་བརྒྱད། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་ཅིང་ས་ལ་འགྲོ་བ་བརྟེན་པ་ལྟར་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཀུན་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མེད་བཞིན་ཏུ་འཁྲུལ་ངོར་བདེན་པ་ལྟར་སྟོན་པ་ཡིན་
ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གནས་ཏེ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རབ་ཏུ་བྱེད། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཆུ་ལས་ནི། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་འབྱུང་། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་ནས། མ་ཡིན་ནམ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རང་སྣང་ཡིན་པས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་རྟོག་ལས་བྱུང་བའི་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་བཏགས་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་དེ་ལ་འདོད་པ་བླང་ཞིང་མི་འདོད་པ་དོར་བའི་བླང་དོར་བྱེད་མཁན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ནི་སེམས་འཁྲུལ་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་དོན་ལ་མེད་པ་ཡིན་པས་བཟུང་བ་མེད་དེ། དེ་མེད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འཛིན་པའང་མེད་མོད། ཐོག་མེད་ཀྱི་བག་ཆགས་བརྟས་པའི་མཐུ་ལས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་འདི་ལ་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱར་མེད་པ་
བཞིན་ཏུ། ཡུལ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པ་མི་འདོད་ཅིང་དོར་བ་བྱར་མེད་ལ། རང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་འདོད་པས་བླང་བས་ཅི་ཞིག་འབྱུང་སྟེ་བླང་བྱར་མེད་དོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第六是：从那处，施设名言。如是所说，如此则应知所断的客尘垢从本初以来不成立，通过断除能取所取取舍的分别念，当现证轮涅无别之义时，超越了轮回之苦，于无垢客尘清净之分，施设为轮回之末的名言。而心性佛之本质从本初以来自然清净，功德本自具足，本性不可增上。如《吉祥三昧经》所言："诸佛或已出世，或未出世，于一切中，无间断之法性，舍弃增减而安住。"
因此，依于了悟或未了悟心性之力，佛与众生、胜义与世俗、轮回与涅槃等相各自显现，并如是称说。如圣者龙树所说："心性见为二，如世间与出世间，由执着自我而轮回，若各自了知则为彼本性。"
第二解说非正确与正确的遍计执有三：依非正确遍计执而轮回的方式，迷惑之根源由取舍而生，对治的证悟之义。
首先，从始至终，是能显示。虽然心性胜者之本性自然清净，无有始终的差别，然而时间之始终，依靠非正确之遍计所执的增益而存在。如同虚空般的心性，由自身不了知自身，于心性上执着为我与自，因烦恼意的动摇而造作分别念，犹如风起，此为是。由业与烦恼如水而成就，由彼业烦恼产生色等五蕴，所缘境界六界，所依根六界，所依识六界共十八界，眼等内六处，色等外六处共十二处等，如同大地轮，如同众生依于地而行走，显现为二的一切法，虽然不真实成立，却在迷乱中显现似真实，如《宝性论》所言："非如理作意，安住于心之自性，由非如理作意，造作业与烦恼。由业与烦恼之水，产生蕴处界。"
其次，从"于彼"至"不是吗？"所说：如此，显现是心的自显，虽然能取所取二者不成立，然而依迷乱分别而生起的对不存在之物执为存在的能取所取二者显现的所计境，于彼执取所欲而舍弃不欲之能取舍的意识是迷乱的。为何呢？因为外境是由迷乱心所增益，实际上不存在，故无所取；既无所取，依于所取的能取亦不存在，但由无始以来的习气力量而显现。譬如虚空自性空无，于此无有所取所舍，同样地，境是自心显现，不应厌弃舍弃，而自心的显现又何必贪执追求呢？无有可取。


 །དེ་བས་ན་རང་སྣང་གཅིག་པུ་ལ་བླང་དོར་གཉིས་སུ་འཛིན་མཁན་གྱི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རྫུན་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྟེ་ངེས་པར་མི་བདེན་བརྫུན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ཤེས་ནས། དགག་ཕྱིར་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གསུངས་མོད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཡིན་སྙམ་པའི་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་བདེན་པའམ་དོན་དམ་པ་མིན་ཏེ། རྨི་ལམ་དུ་བུ་འཆི་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་ཤི་བ་རྨིས་ནས་བུ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལྟར། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མ་གྲུབ་བོ་སྙམ་པའི་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ་སྙེམས་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞི་བ་ལྷས། དེ་ཕྱིར་རྫུན་པའི་དངོས་གང་ཡིན། །དེ་ཡི་དངོས་མེད་གསལ་བར་རྫུན། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་བུ་ཤི་ལ། །དེ་
མེད་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། །དེ་ཡོད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡི། །གེགས་ཡིན་དེ་ཡང་རྫུན་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་དངོས་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་། སྟོང་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ན་གསོར་མི་རུང་བའི་ལྟ་བར་གསུངས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་རི་རབ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ནི་བླའི། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། རྩ་ཤེས་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན། །ཤེས་རབ་ཆུང་རྣམས་ཕུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱིན་པར་གསུངས། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་ལ། །དེ་དག་གསོར་མི་རུང་བར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སྟོང་ཉིད་ལ་ཞེན་པའི་བློ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དཔང་དགོས་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་ལས་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རིག་ནས། །དེ་ནས་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །བློ་དང་ལྡན་པས་གཉིས་པོ་མེད་རིག་ནས། །དེ་མི་ལྡན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས། །ཞེས་
དང་། ཞི་བ་ལྷས། སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པས་ནི། །དངོས་པོའི་བག་ཆགས་སྤོང་འགྱུར་ཞིང་། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་གོམས་པས་ན། །དེ་ཡང་ཕྱི་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་སོགས་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་བཞིན་རང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཁོ་ན་་ཡིན་པ་ལ་གཅིག་དང་དུ་མའི་ཆ་སོ་སོར་ཕྱེས་ནས་ནམ་མཁའ་ལྟར་བློ་ཡི་ཡུལ་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའི་ཆ་ཕྱེ་མཁན་གྱི་ཤེས་པ་ཁྱོད་རང་ཡང་དོན་ལ་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྟེ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རང་འོད་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཆ་ཕྱེ་རྒྱུ་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཕྱེས་ན་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་མི་ཤེས་པས་སྔར་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དེ་ཕྱིས་སྟོང་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ནས་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་གསུངས་ཏེ། དཔལ་ས་ར་ཧ་ཆེན་པོས། དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཕྱུགས་དང་འདྲ་བ་སྟེ། །དངོས་མེད་འཛིན་པ་དེ་བས་ཀྱང་ནི་བླུན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་སོགས་
བདེན་པར་ཞེན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཆ་སོ་སོར་འབྱེད་ཅིང་སྟོང་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚུལ་བཀའ་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་གྱུར་པ་རྣམས་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཉིད་བཤད་པ་ལ་གསུམ། རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ། ཡོན་ཏན་བཤད་པ། དཔེ་དོན་དང་སྦྱར་ནས་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
因此，对于唯一的自显而执着为取舍二者的非正确遍计执，难道不是虚妄的吗？确实是不真实的虚妄。
第三，"了知彼，为破除而说"。虽然为对治那些认为能取所取二者无二的分别识而宣说，但是认为能取所取无二且为空的了悟，也非真实或胜义。如同梦中虽无儿子将死，却梦见其死，而认为无子一样，认为能取所取二者不成立的无分别识，也成为一种大骄慢分别。如寂天所言："因此，凡是虚妄之事物，其无实也明显虚妄。如梦中子已死，认为彼不存在的分别念，是障碍认为彼存在的分别，然彼亦是虚妄。"
虽然空性是执实的对治，但若对空性起显著贪著，则成为不可救药的见解。如《宝积经》所言："迦叶，宁可有人如须弥山般住于人我见，也不可有人以增上慢而住于空见。"又如《根本中论》所言："若对空性见解不当，智慧浅薄者将趋向毁灭。"又言："诸佛说空性，是为出离一切见，若有执著空性见，是人不可救药。"
因此，执着空性的心也需破除。如《经庄严论》所言："由慧了知除心外无他，尔后了悟心亦不存在。智者了知二者皆无，彼无所依住于法界。"又如寂天所言："由熟习空性习气，舍离事物习气，并由熟习'无有一切'，以后也将舍离彼。"
再者，色等如同梦中境界，只是自心的显现，将其分别为一多等各个部分，执着为如虚空般在心的境界中毫无所有的空性，这种分别各部分的心识，难道你自己不是迷乱的吗？因为一切显现都是心的自光明，显空不可分离，如水中月影，无可分别之处，若加以区分则是迷乱。
不了知如此显空不可分的人，先执着事物为实有，后以空性破除而执为无，这被宣说为大过患。如吉祥萨拉哈大师所言："执着实有如同牲畜，执着无实比此更加愚痴。"
然而，为了破除执着五蕴为整体等实执，经论权威中宣说了分别各部分并确立为空性的方法。
第三，解说佛之本性有三：显示自性、解说功德、结合譬喻与义理而解说。


 །དང་པོ་ནི། ཐམས་ཅད་ནས། དོན་མི་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་དུ་བདེན་པ་མིན་ལ། སེམས་ཀྱི་རང་རྩལ་འགག་མེད་སོ་སོར་སྣང་བས་འཁྲུལ་ངོར་རྫུན་པའང་མིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་དྭངས་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ན་ཟླ་བར་སྣང་བའི་དུས་ནས་ཟླ་བར་ཡོད་མ་མྱོང་བ་དང་། ཟླ་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་དང་ཁ་དོག་སྣང་བ་ཙམ་མ་འགག་པ། ཟླ་སྣང་དང་མེད་དངོས་གཉིས་དབྱེར་མི་ཕྱེད་ཅིང་། ཆུ་ཟླའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པར་ཤེས་ན་ཟླ་འཛིན་རང་སར་གྲོལ་བ་བཞིན་ཏུ་ཡུལ་སྣང་རྣམས་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་
ནས་བདེན་པར་ཡོད་མ་མྱོང་བ་དང་། བདེན་པར་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་ཙམ་མ་འགག་པར་སྣང་བ་སྟེ། དེས་ན་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་སྟོང་པར་ཤེས་ནས་སྣང་བར་འཛིན་པ་རང་སར་གྲོལ་བ་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མཁས་པའི་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པས་བཞེད་ཅིང་འདོད་དེ། ཧེ་བཛྲ་ལས། རང་བཞིན་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། །རྫུན་མིན་བདེན་མིན་དེ་བཞིན་དུ། །ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟར། །འདོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་གྱིས། །ཞེས་སོ། དེ་ལྟར་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གི་རང་བཞིན། གྲུབ་མཐའ་དང་གཉེན་པོས་མ་བཅོས་པའི་ཐ་མལ་གཉུག་མའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ། ཆོས་དབྱིངས་དང་། ཆོས་སྐུ་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་དང་། རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་མིང་དུ་མ་ཟེར་ཏེ་དོན་སེམས་ཉིད་གཉུག་མའི་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རིག་དང་མ་རིག་གི་ཁྱད་པར་ཙམ་མ་གཏོགས་ངོ་བོ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་གཞི་མངོན་ཏུ་འགྱུར་པ་འབྲས་བུའི་དུས་དང་།
ལམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟོགས་པའི་ཚེ་སྔར་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པ་སོགས་བཟང་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཏང་བ་མེད་ཅིང་། གཞིའི་གནས་སྐབས་མ་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་ངོ་བོའི་ཡོན་ཏན་མི་ལྡན་པ་སོགས་ངན་དུ་སེམས་ཅན་གྱིས་ཀྱང་མ་བཏང་སྟེ། ཆོས་ཉིད་བསལ་བཞག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་སྔར་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དོན་འདི་ནི་ས་བཅུའི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་བར་དུ་ཚིག་དང་ཐ་སྙད་དུ་མ་དག་གིས་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་མོད་ཀྱང་། ཆོས་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་རྟོག་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བརྗོད་པས་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡི་དོན་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ། །འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་སྙམ་ན། རྒྱལ་བ་བྱམས་པས། སེམས་ཞུམ་སེམས་ཅན་དམན་ལ་བརྙས་པ་དང་། །ཡང་དག་མིན་
འཛིན་ཡང་དག་ཆོས་ལ་སྐུར། །བདག་ཆགས་ལྷག་པའི་སྐྱོན་ལྔ་གང་དག་ལ། །ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་སྤང་དོན་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་མ་ཤེས་ནས་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་མི་ཐོབ་སྙམ་དུ་སེམས་ཞུམ་ནས་སེམས་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམན་པ་ལ་ཁམས་ཡོད་པར་མ་ཤེས་ནས་བརྙས་པ་དང་། ཁམས་ལ་བསྒྲིབས་པའི་དྲི་མ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེན་པར་འཛིན་ཅིང་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་སོགས་རྣམས་ཡེ་ནས་ཡོད་པ་ལ་མེད་ཅེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁམས་ཡོད་པར་འདྲ་བར་མ་ཤེས་ནས་ཡོན་ཏན་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་ནས་བདག་ཅག་ལྷག་གོ་སྙམ་ནས་ང་རྒྱལ་བ་སྟེ། སྐྱོན་དེ་ལྔ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第一，"一切……不了知义"。如是所说，一切显现之法从本初无生且不真实成立，因而胜义中非真；然而作为心之自在力用不灭而各别显现，故迷乱中亦非虚妄。譬如清水中显现月影时，从显为月之时起从未有真实之月，虽无月却不灭地显现月之形色，月之显现与无实不可分离；若知水月之相为空，则对月之执着自然解脱。同样，境显现之时本身从未真实存在，虽不真实却显现不灭。因此，显空不可分离，了知相为空而自然解脱对显现的执着，这是通达一切所知的诸佛及佛子所认可并主张的。如《喜金刚》所言："自性本来无生，非虚非实如是，一切如水中月，愿由欲了知瑜伽母。"
如此显空双运之自性，未被宗派和对治法所改造的平常本然之识，被称为法界、法身、大乐、般若波罗蜜多、如来藏等诸多名称，但实义唯是心性本然之识；此即除了了悟与未了悟的差别外，本体不变的法性。因此，基转为明显的果位时，以及道位菩萨了悟时，圣者们也未舍弃，并非产生先前不存在的功德等使之更加殊胜；在基位未了悟时，众生也未舍弃本体的功德等而变劣，因为法性超越遣除与安立。如《宝性论》所言："如何先前后亦然，无变易之法性。"
此义乃至十地菩萨也难以思议，未得圆满佛果前，虽以众多词语和名言表述实相之义，但法性不可思议且非理论所及，故以名言表述无法如实了知法性之义。
若问为何唯是佛陀行境却向凡夫宣说？如胜者弥勒所言："畏惧、轻蔑劣众生，执非正确诽谤正法，我执增胜等五过，为令断彼故宣说。"如是所说，由于不知具足一切功德的佛性遍及一切众生，心生畏惧认为自己不能成佛而不发心；因不知下劣众生具有佛性而轻蔑；执持非真实存在的覆障垢染为实有而增益；对本来存在的真实佛陀功德力等诽谤为不存在；因不知一切众生平等具有佛性，稍生少许功德便认为"我等殊胜"而生傲慢。为断除这五种过患而宣说。


 །ཁ་ཅིག་གིས་དགོས་པ་བསྟན་པ་འདིས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་དོན་བསྟན་པ་རྣམས་དྲང་དོན་ཡིན་པར་བཤད་
ཀྱང་། དེ་ལྟ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་བདག་གཅིག་དང་རིལ་པོར་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པས་དེའང་དྲང་དོན་ཏུ་འགྱུར་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་པས་མི་མཚུངས་སོ་སྙམ་ན། བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཙམ་གནས་ལུགས་སུ་འགྱུར་ན་བློ་འདས་ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གནས་ལུགས་སུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། དེས་ན་འཁོར་ལོ་བར་པར་སྟོང་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ལུང་མང་དུ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་སོགས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱིས། ཁམས་དེ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོན་པའི་མདོ། །རྒྱལ་བས་ཇི་སྙེད་གསུངས་པ་དེ། །དེ་དག་ཀུན་གྱི་ཉོན་མོངས་ལྡོག །ཁམས་དེ་ཉམས་པར་བྱེད་མ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་དོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཉིད་ནས། གསུངས་
པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་སྟོང་ཞིང་རང་བཞིན་གསལ་ལ་རྣམ་པ་མ་འགག་པར་རོལ་པའི་ཆ་ལ། ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་སོ་གཉིས་དང་། གཟུགས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་སོ་གཉིས་ཏེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་ཚང་བར་ཡོད་པར་བཤད་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོར་སྨོས་པའི་རིགས་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པར་བྱེད་ན་དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱེ་བ་ཕྲག་རེའམ་གྲངས་མེད་པ་མངའ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དང་། གཟུགས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། སྟོབས་བཅུ། མི་འཇིགས་པ་བཞི། མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད། ད་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་མི་སྣང་བའི་ཚུལ། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་ལུང་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ནི། གནས་དང་ནས། སྟོབས་བཅུ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྔོན་སེམས་བསྐྱེད་དང་སྡོམ་པའི་དམ་བཅའ་བརྟན་པ་ལས། དགེ་བས་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཐོབ་པ་ནི་གནས་དང་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཐོབ་པ་ནི་གནས་མིན་དང་དེ་ལས་ལྡོག་པ་
མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་པོ། ལས་འབྲས་ཤེས་པས་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གཉིས་པ། ཁམས་རྣམས་དང་མཐུན་པར་ཞུགས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གསུམ་པ། དབང་པོ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པས་དབང་པོ་མཆོག་དམན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞི་པ། མོས་པ་དང་མཐུན་པར་ཞུགས་པས་འགྲོ་བའི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལྔ་པ། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གོམས་པ་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་མམ་འཁོར་འདས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ལམ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དྲུག་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུར་བླངས་པས་བསམ་གཏན་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བདུན་པ། སེམས་ཅན་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སོགས་ལས་ལྷའི་མིག་གིས་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བརྒྱད་པ། དགེ་བ་ཆུད་མ་གསན་པས་རང་གཞན་གྱི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྟོབས་དགུ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཅུ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ནུས་པའི་མཐུ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་
བའི་སྟོབས་རྣམ་པ་བཅུའོ། གཉིས་པ་ནི། དེ་རྟེན་ནས། རྩོད་མེད་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྟོབས་བཅུ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་སྟེ། རང་དོན་རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་སུ་དམ་བཅས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། འཁོར་གྱི་དབུས་སུ། བདག་ནི་ཆོས་ཀུན་གྱི་དབྱིངས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
有些人解释说此处所展示的必要性表明如来藏义理的教法是权宜之说，若如此，则一切宣说空性的教法也是为了遮止执着一体与整体而宣说的，因此也应成为权宜之说。若认为因空性是一切法的实相故不相同，那么若仅仅成为心智行境的空性成为实相，为何超越心智的法性光明自性不成为实相？因此，中转法轮中所宣说的众多空性离戏论的经文，全都是为了显示不可思议的法界远离生灭住等有为法的特征，而非教示此界不存在。如圣者龙树所言："佛所宣说的一切教示空性的经典，全都是为了遣除烦恼，而非损害此界。"
第二分为二：略说与广说。
首先略说："从彼自身……所宣说"。如来藏本体空、自性明、相不灭而游舞的方面，具足法身三十二功德及色身三十二功德，共六十四功德，此是主要的例举，若广说，则每一功德又各具千万或无数功德。
其次广说分为二：法身功德与色身功德的解说。
法身功德分五：十力、四无畏、十八不共法、现存却不显现的方式、应了悟的方式及其经证。
第一，"住处及……十力"。如是所说，一切诸佛由于往昔发心与誓愿坚固，了知善业得可意果报是处，不可意果报是非处，及其相反之理的第一力；由了知业果，知晓诸业异熟的第二力；由随顺众生界而入，知晓众生种种界性的第三力；由随根性而说法，了知根性胜劣的第四力；由随胜解而入，了知众生种种胜解的第五力；由熟习一切乘，了知三乘或轮涅一切趣入道路的第六力；由专修禅定，了知禅定等烦恼及无垢的第七力；由对众生增上意乐等，以天眼了知死亡与出生的第八力；由未失坏善根，忆念自他过去住处的第九力；了知漏尽的第十力。如是，力量无与伦比的十种力。
第二，"依彼……无诤性"。如是所说，依于十力的四无畏：圆满自利证悟的宣说无畏，即在众会中宣说："我于一切法界现证圆满菩提。"
;


 །ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒོོལ་བ་པོ་མེད་པ་དང་། གཞན་དོན་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་སོགས་ཐར་བའི་གེགས་ཡིན་པས་འགོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་དེ་དག་གེགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒོལ་བ་པོ་མེད་པ་དང་། གཞན་དོན་ངེས་འབྱིན་གྱི་ལམ་སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་ལམ་མ་ཡིན་ཅེས་པའི་རྒོལ་བ་པོ་མེད་པ་དང་། རང་དོན་སྤངས་པ་ཕུན་ཚོགས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། ཟག་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་འགག་པའི་འགོག་པ་ཐོབ་བོ་
ཞེས་སྟོན་པ་ལ་དེ་མ་ཐོབ་བོ་ཞེས་པའི་རྒོལ་བ་མེད་པ་སྟེ། མདོར་ན་ཆོས་མཐུན་གྱི་རྩོད་པ་པོ་དངོས་དང་བརྒྱུད་ནས་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་དེས་ནས། ཆོས་སྐུ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། མི་འཇིགས་པ་བཞི་བརྙེས་པའི་རྒྱུ་དེས་ཉན་རང་བྱང་སེམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་མངའ་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པས་བསྡུས་པ་དྲུག་ནི། སྐུའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་མ་འཁྲུལ་བ་དང་། གསུང་གི་བརྗོད་པ་ཅ་ཅོ་མེད་པ་དང་། ཐུགས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་མ་ཉམས་པས་བརྗེད་པ་མི་མངའ་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་རྣམ་བཞིའི་དུས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའ་བ་དང་། འཁོར་འདས་ལ་ཐ་དད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་མི་མངའ་བ་དང་། སོ་སོ་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་དྲུག་གོ །རྟོགས་པས་བསྡུས་པ་དྲུག་ནི། ཆོས་སྟོན་པའི་འདུན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཏུ་དོན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གདུལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།
འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཟག་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དྲུག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་རྣམས་སོ། །ཕྲིན་ལས་ཀྱི་བསྡུས་པ་གསུམ་ནི། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མི་འདུལ་བ་མེད་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དང་། ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པས་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་དང་། གདུལ་བྱ་མཁྱེན་ཅིང་བརྩེ་བས་འཛིན་པའི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཏེ། ཕྲིན་ལས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་ནི། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་གསུམ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་སོ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ལ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དག་པའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་གི་ནུས་པ་མངོན་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། བཞི་པ་ནི། ད་ལྟ་ནས། གཡོས་
པས་ལན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཉིད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལ་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་མ་རིག་པས་ད་ལྟ་གཞི་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་སུ་ཡོན་ཏན་དེ་ལ་འགལ་བར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་བྱེད་ན། སེམས་ཉིད་དབྱིངས་དང་རིག་པ་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་ཞིང་ཅིའི་ངོ་བོར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ཤིང་མ་ངེས་པས། ཡུལ་མེད་པ་རྣམ་རྟོག་གིས་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་བརྟགས་བྱས་ཤིང་། ཡུལ་དེས་བསྐྱེད་པའི་འཁྲུལ་པའི་རྟོག་པ་དེ་གཞན་དབང་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། གང་ཞིག་ཡོད་པ་མ་མཐོང་མེད་མཐོང་བ་ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
如是宣说，无有非证悟者作为论敌；宣说他利障碍法的无畏是：贪欲等为解脱障碍而当断除的教示，无有论敌能说"彼等非障碍"；宣说他利出离道的无畏是：三十七菩提分是从轮回中出离之道的教示，无有论敌能言"非为道"；宣说自利断证圆满的无畏是：获得灭尽烦恼及习气的灭谛的教示，无有论敌能言"未获得"。简言之，即是无有法理上的直接或间接论敌。
第三，"由此因……为法身"。如是所说，获得四无畏的因，拥有十八种与声闻、缘觉、菩萨不共的法。其中由行为所摄六种是：身行无错乱故无错误，语言表述无喧哗，意于一切所知无忘失故无失念，四种威仪时常不离等持，对轮回涅槃无种种差别分别，无不经观察的舍。
由证悟所摄六种是：说法欲不衰退，同样精进于义理，忆念所化众生等，证悟平等性的禅定，了知轮涅一切的智慧，从烦恼及种子中解脱的解脱智慧，此六种见解不退失。
由事业所摄三种是：一切威仪无不调伏众生的身事业，具足六十支的语事业，了知所化众生并以慈悲摄受的意事业，此三种事业得以智慧为先导，随顺智慧而行。
由智慧所摄三种是：于过去、未来、现在三时无碍无阻的智慧见解无障碍等十八种。如是具足三十二种功德者，是自性清净法身，当客尘垢净时，此等功德力显现。
第四，"现今……所致"。如是所说，虽然心性如来藏具足法身功德，但由无明，现在基位众生时，与彼功德相违。如何相违？此心性法界与觉性不可分离，具足一切佛功德而不成任何实体性，却因不如实了知且未确定，而对无有之境分别执为有的遍计所执，由彼境产生的迷乱分别是依他起，如《庄严经》所言："未见有而见无者"。
;


 །གཟུང་འཛིན་དེའི་དབང་གིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་རང་གིས་རང་མ་རིག་ཅིང་མ་ཤེས་པས། རང་ཉིད་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ལ་རང་གིས་བདེན་ཞེན་བྱས་པ་ཉིད་འཁོར་བ་ཁ་བརྒྱུད་པའི་བག་ཆགས་སུ་གྱུར་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མས་
གཟིངས་པ་སྟེ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས། ཇི་ལྟར་རང་གིས་འདམ་གཡོས་པས། །བྱིས་པ་གཞན་ཞིག་བྱིང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྟོག་འདམ་བྱིང་བས། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འབྱུང་མི་ནུས། །དངོས་མེད་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་། །ཞེས་སོ། །ཀྱེ་མ་ནི་ཡ་མཚན་པའི་དོན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན། འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདི་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དོན་དམ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་བདེན་པར་རྟོགས་པ་ཅན་དེ་ལ་དོན་དམ་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་ཅིང་། ད་ལྟར་མ་རིག་པའི་དུས་སུ་ཡོན་ཏན་ཡོད་ཀྱང་ནུས་པ་ཆུང་བ་དེ་ཡོན་ཏན་རྣམས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་ཡོད་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་བོར་ནས་དོན་ལ་མེད་ཅིང་མི་བདེན་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱིས་དབྱེན་བཅོས་ཏེ་འཁོར་འདས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་དུ་མ་བཟོས་ཤིང་། དེ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འདུ་
བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དུ་མ་ཆུ་རླབས་བཞིན་དུ་གཡོས་པས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་ནི། ད་ནི་ནས། སྟོང་མ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་སྐུ་རང་ལ་གཞུགས་པ་ཐོས་བསམ་གྱིས་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱིར། ད་ནི་སེམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་འདི་ལ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ཡོད་པ་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ལ་ཤེས་པ་དེ་ལ་གོམས་པས་ཡང་ཡང་གསོས་བཏབ་ནས་ཇི་ལྟ་བར་རྟོགས་པས་ཆོག་སྟེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ནུས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། སེམས་ཉིད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་འདི་ལ་རང་གི་འཁྲུལ་སྣང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་ལས་གཞན་པའི་དྲི་མ་བདེན་དངོས་སུ་གྲུབ་པ་བསལ་བར་བྱ་རྒྱུ་ལོགས་སུ་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་། ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་གྱིས་ལྡན་པས་སྔར་མེད་གསར་དུ་བསྒྲུབ་ཅིང་བཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས། ཡང་དག་པའི་སེམས་ཉིད་བསལ་བཞག་དང་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་རང་ལ་རང་གིས་བལྟ་རུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བལྟའོ། །དེ་ལྟར་བལྟས་པས། སེམས་ཉིད་
དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་། །དེས་ན་དྲི་མ་གློ་བུར་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟར་མེད་པ་ལ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ། སྟོབས་པོ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བསྣན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །དེ་ཉིད་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། ཞེས་སོ། །སེམས་ཉིད་ལ་སྤང་ཐོབ་ཀྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་མ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་ཉིད་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གློ་བུར་དྲི་མ་དག་གིས་ནི་ཁམས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལ་མ་གོས་པས་སྟོང་ཞིང་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་གི །རྣམ་པར་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་གསར་དུ་གཞག་པར་བྱ་བ་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སེམས་ཉིད་དང་རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་པའི་འབྲལ་མི་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་ཁམས་དེ་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་
ནོ། །འདི་ནི་དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་དོན་རྒྱུད་བླ་མའི་ལུང་ངོ་། །གཉིས་པ་གཟུགས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོ། །དེ་ལུས་ལ་གནས་པའི་འཐད་པ། དག་མ་དག་གི་ཚུལ་ལོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
由此能取所取，胜义谛法性不变的圆成实，超越能取所取二者的心性本体，由自身不了悟且不认识自身，对自己迷乱显现执着为实，成为轮回相续的习气，而被众多痛苦所困。如圣者龙树足下所言："如同自己搅动泥浆，使另一婴儿陷入，同样陷入分别泥浆中，众生无法出离。执著无实为实有，感受痛苦之感受。"
"啊呀"是表示稀有义。为何？此不变圆成法身功德无差别性相，如实存在于众生相续中作为胜义谛体性，对于信解其为真实并了悟者，是了知胜义谛的无颠倒智慧的圆成实；然而现今无明时，虽有功德但力量微弱，舍弃了了知彼等功德于胜义谛中存在的知识，而以实际不存在且不真实的能取所取二者作区分，制造出轮回涅槃的诸多迷乱显现，随之生起如水波般的众多造作意识的运动所致。
第五，"现在……非空"。如是所说，为了通过闻思了悟自心中的法身，现在应如实了知此心性佛之本质中具足一切功德，并通过修习此了知，反复串习，由如实证悟而满足，将现前获得功德之力用。为何如此？因为此心性如来藏除了自己的迷乱显现分别束缚外，无有其他应除之实有垢染，因功德自性本具，故无需新造立，应以无可由自观自之方式如实观照彼等无遣除安立的真实心性。如是观照，则见心性法界与智慧本来无别。
因此，客尘垢染即是分别念，若如实见其自体如海市蜃楼般不存在，则从分别束缚中解脱。如《大力续》中言："此中无所遣除，无少许可增添，见彼真实则解脱。"
因为心性中无有断证之事，是故垢染非心之自性，以与心性有别相的客尘垢染不染如来藏界，故为空且自性清净；不需新安立所缘境，功德为心性之自性，故与心性无别不可分离的无上佛法，此界非空。这是《吉祥鬘经》所说义理的《宝性论》经证。
第二，解说色身功德分三：功德体性、身中存在之理由、净与不净之理。
;


 །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་ནས། དཔེ་བྱད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ལ་སྣང་བའི་ཆ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་རོལ་ཏེ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ཡོན་ཏན་ནི་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། མཚན་ནི། རྒྱུད་བླ་མར། ལེགས་གནས་འཁོར་ལོས་མཚན་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་དང་། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཕྱག་ཞབས་འཁོར་ལོས་མཚན་དང་རུས་སྦལ་ཞབས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། འདི་གཉིས་གྲངས་འདྲེན་ཚུལ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་སོ་སོའི་དགོངས་པའོ། །དཔེ་བྱད་ནི། རྒྱན་ལས། ཐུབ་པའི་སེན་མོ་ཟངས་མདོག་དང་། །མདོག་སྣུམ་མཐོ་དང་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལྟར་ཏེ་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །གཉིས་པ་
ནི། ཐོབ་པའི་ནས། ཐ་སྙད་བྱས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཚན་དཔེ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རང་ལུས་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ལས་གྲུབ་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་པས། ཡོན་ཏན་དེ་དག་རང་གི་ལུས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཅིང་། ལུས་དེ་གང་ལས་བྱུང་སྙམ་ན། བོད་གྱི་འདོད་པ་ལྟར་ཕྱྭ་དང་། མུ་སྟེགས་པས་འདོད་པའི་རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་དང་། དབང་ཕྱུག །ཚངས་པ་སོགས་དང་། ཉན་ཐོས་བྱེ་སྨྲ་བས་བཞེད་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་དང་། མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་སྣང་བ་མི་བདེན་ཀྱང་དབང་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཏོད་མཁན་གྱི་དོན་བདེན་པ་བ་ཕག་གམ་ལྐོག་ན་མོར་ཡོད་པས་བྱས་པར་འདོད་པ་སོགས་དེ་དག་གིས་ལུས་འདི་བྱས་པ་མིན་ནོ། །འོ་ན་གང་ཡིན་ན། སེམས་སེམས་ལྟར་དུ་སྣང་བ་དང་། སེམས་ལུས་ལྟར་དུ་སྣང་བ་སྟེ་ཆ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། ལུས་ནི་ཕྱི་མ་ཉིད་ཡིན་པས། སེམས་ཀྱི་ཆ་ལས་སྣང་བ་སྟེ། །ཟབ་མོ་ནང་དོན་ལས། དེ་ལྟར་
རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་གསུམ། །སེམས་ཀྱི་ཆ་ལས་སྣང་བ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་སེམས་མ་དག་པའི་བར་དུ། བར་དོ་གསུམ་དུ་ཡང་ལུས་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་ཅིང་གཟུགས་མེད་དུ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཡོད་པ་སྟེ། གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་ཡིད་ལུས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་ཆ་དག་པ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་ཏུ་འགྱུར་ལ། ལུས་ཀྱི་ཆ་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མ་དག་པ་དེ་ལམ་གྱི་རྟོགས་པས་སྦྱངས་ཤིང་དག་པས། གནས་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་ཏུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་སྐུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་མིང་དང་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་དབང་པོ་ལྔ་གནས་འགྱུར་བའམ། དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེས་ཀྱང་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སྟེ་དོན་ལྔ་ལྔ་ལ་འཇུག་པས་དབང་པོ་ལྔ་པོས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་བ་ལ་དབང་འབྱོར་ཐོབ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་གནས་གྱུར་ནས། །དོན་
ཀུན་འཇུག་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །ཡོན་ཏན་ཕྲག་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་། །དབང་འབྱོར་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། དེ་བཞིན་དུ་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་མཐར་ཕྱིན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི་ཡོན་ཏན་ཀྱི་གྲངས་ཚད་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། མདོ་སྟེ་རྒྱན་ལས། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་དེ་རྟག་ཏུ། །མཛད་པ་གྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། །གྲངས་དང་ཞིང་དང་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །བསམ་མི་ཁྱབ་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
第一，"于彼……妙相"。如是所说，法身之显现方面为圆满受用身和化身的游舞，即二种色身的自性或功德，宣说为三十二种妙相和八十种好。所谓妙相，如《宝性论》中说："善住轮相庄严等"，及《现观庄严论》中说："手足轮相及龟足"等所示。这两部论典的列举方式略有不同，是各经典的不同密意。所谓妙相，如《庄严经》中说："能仁指甲铜色，色泽光润高耸"等所示，此处不详述。
第二，"获得……施设名言"。如是所说，如是获得二种色身功德妙相好的因，即是自身由脉、气、明点所成就，彼等功德是由自身清净而生，若问此身从何而来，并非如藏地所认为的气运，或外道所认为的常一自在的我、自在天、梵天等，也非如小乘毗婆沙宗所认为的外在实有的无分微尘，亦非如经部师认为虽显现不真实但有能施加影像于根的实存外境存在于猪或隐蔽处而造作之说等，非由彼等造作此身。
那么是什么呢？心显现为心，心显现为身，有此二种方面，身即是后者，由心的方面而显现。如《甚深内义》中说："如是脉、气、明点三者，从心的方面显现。"因此，在心未净之前，三种中阴也无有身的间断，即使在无色界也有意识之身，如云："所谓无色是意身。"
由此，如前所述，心的方面清净则成为法身功德，身的方面五根门识的能取所取相未清净，由道的证悟而修净，当实相的自性明显现时，获得色身之名称与施设。
又，得初地后，五根转依或得自在，眼根等每一根能取色声香味触等五境，五根生起一千二百功德特性而得自在，如《经庄严论》所言："五根转依后，趣入一切境，一切亦能生，千二百功德，获得殊胜自在。"
同样，于第二地等功德增长圆满后，至佛地则功德数量无限且不可思议，如《经庄严论》所言："佛陀化身恒常，由成就事业差别，数量、刹土及一切方面，当知不可思议。"


 །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་སེམས་ཀྱི་དྲི་མ་དག་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་རིགས་ཀྱི། ལུས་ནི་ཕ་མའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་མི་གཙང་བ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་ལས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བ་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ན། འཕགས་པ་ཀླུས། ཤེས་དང་མི་ཤེས་མ་དག་ལས། །ལུས་འདི་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་དེ། །རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཅིངས། །དེ་ཉིད་ཤེས་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཅེས་དང་། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཞལ་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་
གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞིང་དང་། ལུས་དང་། མཚན་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་། དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་དང་། སྤྱི་གཙུག་ལྟར་མི་མངོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་དང་། ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་ཐུན་མོང་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཚུལ་ལས་ཀྱང་ལུས་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་དཔེ་གསུངས་པ་ཡོད་ཅིང་། བརྟག་གཉིས་ལས། བཙུན་མོའི་བྷ་ག་བདེ་ཆེན་དུ། །སྟོན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། །གཙོ་བོ་བྱད་བརྒྱད་ཅུར་ལྡན། །ཁུ་བ་ཞེས་བྱའི་རྣམ་པར་གནས། །ཞེས་སོགས་ཐུན་མིན་གྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ནས་ལུས་འདི་ཉིད་གཟུགས་སྐུའི་རང་བཞིན་ཏུ་ཡང་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་སེམས་ཀྱི་རྩལ་དུ་སྣང་བའི་ལུས་འདི་ལ་གཟུགས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་། རང་གི་འཁྲུལ་རྟོག་གིས་བཅིངས་བས་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ཅིང་། འཆིང་བ་དང་བྲལ་ན་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ཡོན་ཏན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། ཆོས་སྐུའི་དངོས་རྒྱུ་སེམས་
ཉིད་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དང་། གཟུགས་སྐུའི་དངོས་རྒྱུ་སེམས་ལུས་ལྟར་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། དྲི་མ་དག་ཅིང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་ནི་སྔོན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་སོགས་དང་། བླ་མ་བསུ་སྐྱེལ་བྱས་པས་ཕྱག་ཞབས་འཁོར་ལོས་མཚན་པ་སོགས་ཡོན་ཏན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་རེ་རེ་བཞིན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་བུ་མོ་རིན་ཆེན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་བས་ནས། གཟུགས་སྐུའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཟུགས་སྐུ་རྣམ་གཉིས་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟ་བས་ན། སྦྱང་གཞི་རྩ་དང་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་རྣམས་སྦྱང་བྱ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པས་དག་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་གནས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་སྐུ། རླུང་གསུང་། ཐིག་ལེ་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྦྱང་ཞིང་། དྲི་མ་མ་སྦྱངས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་མ་དག་པའམ་དྲི་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་གནས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རང་
བྱུང་ཞབས་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ནང་གི་དོན་ལས་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་དགོངས་ནས། སྐུ་གསུམ་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ཅན། །ཞེས་དང་། མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་དགོངས་ནས། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད། །རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ལ་གྲུབ་པ། །དྲི་མར་བཅས་པའི་སེམས་ཉིད་ལས། །བྱུང་སྟེ་དྲི་བཅས་སྤྲུལ་སྐུར་གསུངས། །ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པར། འདིར་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནས། སྐྱེ་བ་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་གསུངས་པའི་དོན། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རིམ་གྱིས་རྫོགས་པའི་ཚེ། མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་པར་སྦྱངས་པ་ན། བྷ་ག་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ལ། ཟླ་བ་བཅུ་ནི་ས་བཅུའི་རང་བཞིན་གྱི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས། མ་ནི་མཁན་པོ། ཕྲུ་མ་ནི་ཆོས་གོས། ངག་གི་བཟླས་པ་ནི་ཨ་ཧཾ། དེའི་ལུས་སྦྱོང་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་བསྐུར་བར་བྱེད་པ་འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་ཚུལ། དེ་གནས་སྐབས་བཞི་རྫོགས་པ་ནི་སྐུ་བཞིའི་སངས་རྒྱས་སུ་བཞུགས་ཀྱང་མ་
རྟོགས་པས་འཁོར་བའི་ལུས་སུ་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་བརྟག་གཉིས་སོགས་ཀྱི་ལུང་དང་བཅས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的藏文直译：
对此，有些人认为心垢净化时成佛是合理的，而身体由父母缘生，是不净且坏灭的本性，所以从有为法中生无为法的功德不合理。圣者龙树言："有知与无知不净，于此身体一切皆，由自分别念所缚，若知彼性得解脱。"圣者无著亲言："由色蕴转依故，于刹土、身体、相好、妙音无量、顶髻不现等得自在。"如是所说，即使在共同乘法中也说到身体转依的相好，《二观察续》中说："妃子之胎藏大乐中，导师具三十二相，主尊具足八十好，以精液形态而住。"如此，在不共乘中反复宣说此身即是色身的自性。
因此，此身虽作为心的显现力，具足一切色身功德，但由自己的迷乱分别所缚而不见，若脱离束缚，则显现为二种色身的功德。六十四种功德各有直接因和助缘因两种，法身的直接因是心性光明的自性，色身的直接因是心显现为身，清净垢染并使之明显的助缘因，如往昔发心而了知处与非处等，以及迎送上师而成就手足轮相等，如是六十四种功德各各成就之因，如《宝女请问经》中所说。
第三，"因此……色身"。如是所说。由于刚才所述二种色身住于身体的方式，所以修清基础的脉、气、明点，清净所净客尘垢染，转变为清净色身，即脉为身、气为语、明点为意的坛城而净修。在未净修的众生阶段，则为不净或有垢的色身状态。
这些也都由遍智自生足尊亲自在《甚深内义》中明确宣说，关于清净状态："三身具脉气明点"；关于不净状态："如是蕴界处，依脉气明点成就，从具垢心性中，产生有垢化身"；在其注释中："此中密乘所说，生为佛化身的意思是：当蕴界处次第圆满时，殊胜化身具有垢染即是色身。当无垢清净时，胎藏即法界，十月即十地本性的具足即是智慧，母即亲教师，孕妇即法衣，语诵即阿吽，其身净等即灌顶，大光明方式，圆满四种阶段即住于四身佛陀，然因未证悟而成为轮回之身。"如同《二观察续》等经典所广说的那样。
;


 །གསུམ་པ་དེའི་དཔེ་དོན་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ལ་བཞི། དཔེ་དངོས་བསྟན། དེ་དོན་དང་སྦྱར། ཀུན་རྟོག་གཉིས་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ཚུལ་གོ་རིམ་དང་བཅས་པ་དང་། མི་འགྱུར་ཡང་དག་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ལུང་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དཔེར་ན་ནས། དགོས་འདོད་འབྱུང་། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཉིད་རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོ་འདི་ཉིད་དཔེར་བྱ་བས་མཚོན་ན། ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻ་དེ་ལ་ཤུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མི་སྣང་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་རེ་བས་ཕྱི་བ་དང་། བ་ཚའི་ཆུར་སྦངས་ཏེ་སྦྱངས་པ་སྤེལ་ནས་དྲི་མ་རགས་པ་ཕྲལ་བ་དང་། བར་དུ་ཆུ་སྐྱུར་པོས་སྦངས་ནས་བལ་གྱི་ལྭ་བས་དྲི་མ་ཕྲ་བ་སྦྱངས་པ་དང་། མཐར་ཆུ་གཙང་མས་སྦངས་ནས་ཀཱ་ཤི་ཀའི་རས་སྲབ་མོས་དྲི་མ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྦྱངས་ནས་སྒྲིབ་བྱེད་ཤུན་པའི་དྲི་མ་ཐམས་
ཅད་དག་པ་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ནོར་བུ་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ནས། ལ་རབ་སྦྱངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བཻཌཱུརྻ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། བྱིང་རྒོད་གཉིས་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། ཤུན་པ་སྒྲིབ་པ་དེ་གསུམ་པོས་བསྒྲིབས་ནས་མི་གསལ་བ་དེ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་ཚོགས་ལམ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་དང་སྦྱོར་ལམ་ངེས་འབྱེད་ཆ་བཞིར་དྲི་མ་རགས་པ་ཉོན་སྒྲིབ་སྦྱང་། མ་དག་ས་བདུན་དུ་ཕྲ་བ་ཤེས་སྒྲིབ་སྦྱང་བ་དང་། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙོམས་འཇུག་གམ་མཚན་འཇིན་བཞི་པོ་རབ་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འཕགས་པ་ཀླུས། ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་བཻཌཱུརྻ། །དུས་རྣམས་
ཀུན་ཏུ་འོད་གསལ་བ། །རྡོ་ཡི་ནང་དུ་གནས་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་ལའང་། །འཁོར་བར་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་ན་འོད་གསལ་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གི་དོན་རྒྱས་པ་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དོན་རང་འགྲེལ་ལས་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དག་དང་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་ཕྱིར། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་དག་ཕྱིར། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་ཆོས་ཕྱིར། །ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཕྱིར། །ཞེས་རྒྱུད་བླ་མར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་འདི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་བར་གསུངས་ཀྱང་། རེ་ཞིག་དཔེར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻ་ཆེན་པོ་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་ཤུན་པ་དང་བཅས་ཀྱང་། ནང་དུ་ནོར་བུ་ལ་ཤུན་པ་འདྲེས་པ་མེད་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་
བསྒྲིབས་ཀྱང་། མ་འདྲེས་པས་ན་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ནོར་བུ་ཡིན་ཀྱང་། ཤུན་པ་དེ་ནི་ནོར་བུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། ནོར་བུ་ལས་གཞན་ནས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང་བའི་ཤུན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པས་དག་པ་ལྟར། སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་སྒྲིབ་པ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནོར་བུའི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ཐ་མ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། སྔ་མ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་མི་སྣང་ལ། ཕྱི་མ་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེར་བཏགས་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་ན་ཡོན་ཏན་འབྱིན་པ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ད་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བས་མ་བསྐྱེད་ན་ནུས་པ་མི་འབྱིན་པས་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ།

 །གསུམ་པ་དེའི་དཔེ་དོན་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ལ་བཞི། དཔེ་དངོས་བསྟན། དེ་དོན་དང་སྦྱར། ཀུན་རྟོག་གཉིས་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ཚུལ་གོ་རིམ་དང་བཅས་པ་དང་། མི་འགྱུར་ཡང་དག་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ལུང་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དཔེར་ན་ནས། དགོས་འདོད་འབྱུང་། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཉིད་རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོ་འདི་ཉིད་དཔེར་བྱ་བས་མཚོན་ན། ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻ་དེ་ལ་ཤུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མི་སྣང་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་རེ་བས་ཕྱི་བ་དང་། བ་ཚའི་ཆུར་སྦངས་ཏེ་སྦྱངས་པ་སྤེལ་ནས་དྲི་མ་རགས་པ་ཕྲལ་བ་དང་། བར་དུ་ཆུ་སྐྱུར་པོས་སྦངས་ནས་བལ་གྱི་ལྭ་བས་དྲི་མ་ཕྲ་བ་སྦྱངས་པ་དང་། མཐར་ཆུ་གཙང་མས་སྦངས་ནས་ཀཱ་ཤི་ཀའི་རས་སྲབ་མོས་དྲི་མ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྦྱངས་ནས་སྒྲིབ་བྱེད་ཤུན་པའི་དྲི་མ་ཐམས་
ཅད་དག་པ་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ནོར་བུ་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ནས། ལ་རབ་སྦྱངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བཻཌཱུརྻ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། བྱིང་རྒོད་གཉིས་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། ཤུན་པ་སྒྲིབ་པ་དེ་གསུམ་པོས་བསྒྲིབས་ནས་མི་གསལ་བ་དེ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་ཚོགས་ལམ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་དང་སྦྱོར་ལམ་ངེས་འབྱེད་ཆ་བཞིར་དྲི་མ་རགས་པ་ཉོན་སྒྲིབ་སྦྱང་། མ་དག་ས་བདུན་དུ་ཕྲ་བ་ཤེས་སྒྲིབ་སྦྱང་བ་དང་། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙོམས་འཇུག་གམ་མཚན་འཇིན་བཞི་པོ་རབ་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འཕགས་པ་ཀླུས། ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་བཻཌཱུརྻ། །དུས་རྣམས་
ཀུན་ཏུ་འོད་གསལ་བ། །རྡོ་ཡི་ནང་དུ་གནས་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་ལའང་། །འཁོར་བར་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་ན་འོད་གསལ་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གི་དོན་རྒྱས་པ་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དོན་རང་འགྲེལ་ལས་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དག་དང་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་ཕྱིར། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་དག་ཕྱིར། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་ཆོས་ཕྱིར། །ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཕྱིར། །ཞེས་རྒྱུད་བླ་མར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་འདི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་བར་གསུངས་ཀྱང་། རེ་ཞིག་དཔེར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻ་ཆེན་པོ་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་ཤུན་པ་དང་བཅས་ཀྱང་། ནང་དུ་ནོར་བུ་ལ་ཤུན་པ་འདྲེས་པ་མེད་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་
བསྒྲིབས་ཀྱང་། མ་འདྲེས་པས་ན་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ནོར་བུ་ཡིན་ཀྱང་། ཤུན་པ་དེ་ནི་ནོར་བུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། ནོར་བུ་ལས་གཞན་ནས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང་བའི་ཤུན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པས་དག་པ་ལྟར། སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་སྒྲིབ་པ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནོར་བུའི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ཐ་མ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། སྔ་མ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་མི་སྣང་ལ། ཕྱི་མ་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེར་བཏགས་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་ན་ཡོན་ཏན་འབྱིན་པ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ད་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བས་མ་བསྐྱེད་ན་ནུས་པ་མི་འབྱིན་པས་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ།

 །གསུམ་པ་དེའི་དཔེ་དོན་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ལ་བཞི། དཔེ་དངོས་བསྟན། དེ་དོན་དང་སྦྱར། ཀུན་རྟོག་གཉིས་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ཚུལ་གོ་རིམ་དང་བཅས་པ་དང་། མི་འགྱུར་ཡང་དག་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ལུང་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དཔེར་ན་ནས། དགོས་འདོད་འབྱུང་། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཉིད་རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོ་འདི་ཉིད་དཔེར་བྱ་བས་མཚོན་ན། ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻ་དེ་ལ་ཤུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མི་སྣང་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་རེ་བས་ཕྱི་བ་དང་། བ་ཚའི་ཆུར་སྦངས་ཏེ་སྦྱངས་པ་སྤེལ་ནས་དྲི་མ་རགས་པ་ཕྲལ་བ་དང་། བར་དུ་ཆུ་སྐྱུར་པོས་སྦངས་ནས་བལ་གྱི་ལྭ་བས་དྲི་མ་ཕྲ་བ་སྦྱངས་པ་དང་། མཐར་ཆུ་གཙང་མས་སྦངས་ནས་ཀཱ་ཤི་ཀའི་རས་སྲབ་མོས་དྲི་མ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྦྱངས་ནས་སྒྲིབ་བྱེད་ཤུན་པའི་དྲི་མ་ཐམས་
ཅད་དག་པ་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ནོར་བུ་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ནས། ལ་རབ་སྦྱངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བཻཌཱུརྻ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། བྱིང་རྒོད་གཉིས་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། ཤུན་པ་སྒྲིབ་པ་དེ་གསུམ་པོས་བསྒྲིབས་ནས་མི་གསལ་བ་དེ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་ཚོགས་ལམ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་དང་སྦྱོར་ལམ་ངེས་འབྱེད་ཆ་བཞིར་དྲི་མ་རགས་པ་ཉོན་སྒྲིབ་སྦྱང་། མ་དག་ས་བདུན་དུ་ཕྲ་བ་ཤེས་སྒྲིབ་སྦྱང་བ་དང་། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙོམས་འཇུག་གམ་མཚན་འཇིན་བཞི་པོ་རབ་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འཕགས་པ་ཀླུས། ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་བཻཌཱུརྻ། །དུས་རྣམས་
ཀུན་ཏུ་འོད་གསལ་བ། །རྡོ་ཡི་ནང་དུ་གནས་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་ལའང་། །འཁོར་བར་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་ན་འོད་གསལ་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གི་དོན་རྒྱས་པ་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དོན་རང་འགྲེལ་ལས་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དག་དང་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་ཕྱིར། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་དག་ཕྱིར། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་ཆོས་ཕྱིར། །ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཕྱིར། །ཞེས་རྒྱུད་བླ་མར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་འདི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་བར་གསུངས་ཀྱང་། རེ་ཞིག་དཔེར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻ་ཆེན་པོ་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་ཤུན་པ་དང་བཅས་ཀྱང་། ནང་དུ་ནོར་བུ་ལ་ཤུན་པ་འདྲེས་པ་མེད་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་
བསྒྲིབས་ཀྱང་། མ་འདྲེས་པས་ན་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ནོར་བུ་ཡིན་ཀྱང་། ཤུན་པ་དེ་ནི་ནོར་བུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། ནོར་བུ་ལས་གཞན་ནས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང་བའི་ཤུན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པས་དག་པ་ལྟར། སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་སྒྲིབ་པ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནོར་བུའི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ཐ་མ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། སྔ་མ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་མི་སྣང་ལ། ཕྱི་མ་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེར་བཏགས་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་ན་ཡོན་ཏན་འབྱིན་པ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ད་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བས་མ་བསྐྱེད་ན་ནུས་པ་མི་འབྱིན་པས་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ།

 །གསུམ་པ་དེའི་དཔེ་དོན་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ལ་བཞི། དཔེ་དངོས་བསྟན། དེ་དོན་དང་སྦྱར། ཀུན་རྟོག་གཉིས་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ཚུལ་གོ་རིམ་དང་བཅས་པ་དང་། མི་འགྱུར་ཡང་དག་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ལུང་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དཔེར་ན་ནས། དགོས་འདོད་འབྱུང་། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཉིད་རྒྱལ་བའི་སྙིང་པོ་འདི་ཉིད་དཔེར་བྱ་བས་མཚོན་ན། ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻ་དེ་ལ་ཤུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མི་སྣང་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་རེ་བས་ཕྱི་བ་དང་། བ་ཚའི་ཆུར་སྦངས་ཏེ་སྦྱངས་པ་སྤེལ་ནས་དྲི་མ་རགས་པ་ཕྲལ་བ་དང་། བར་དུ་ཆུ་སྐྱུར་པོས་སྦངས་ནས་བལ་གྱི་ལྭ་བས་དྲི་མ་ཕྲ་བ་སྦྱངས་པ་དང་། མཐར་ཆུ་གཙང་མས་སྦངས་ནས་ཀཱ་ཤི་ཀའི་རས་སྲབ་མོས་དྲི་མ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྦྱངས་ནས་སྒྲིབ་བྱེད་ཤུན་པའི་དྲི་མ་ཐམས་
ཅད་དག་པ་དེ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ནོར་བུ་དགོས་འདོད་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ནས། ལ་རབ་སྦྱངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བཻཌཱུརྻ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། བྱིང་རྒོད་གཉིས་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། ཤུན་པ་སྒྲིབ་པ་དེ་གསུམ་པོས་བསྒྲིབས་ནས་མི་གསལ་བ་དེ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་ཚོགས་ལམ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་དང་སྦྱོར་ལམ་ངེས་འབྱེད་ཆ་བཞིར་དྲི་མ་རགས་པ་ཉོན་སྒྲིབ་སྦྱང་། མ་དག་ས་བདུན་དུ་ཕྲ་བ་ཤེས་སྒྲིབ་སྦྱང་བ་དང་། དག་པའི་ས་གསུམ་དུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙོམས་འཇུག་གམ་མཚན་འཇིན་བཞི་པོ་རབ་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འཕགས་པ་ཀླུས། ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་བཻཌཱུརྻ། །དུས་རྣམས་
ཀུན་ཏུ་འོད་གསལ་བ། །རྡོ་ཡི་ནང་དུ་གནས་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི། ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་ལའང་། །འཁོར་བར་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་ན་འོད་གསལ་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གི་དོན་རྒྱས་པ་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དོན་རང་འགྲེལ་ལས་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དག་དང་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་ཕྱིར། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་དག་ཕྱིར། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་ཆོས་ཕྱིར། །ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཕྱིར། །ཞེས་རྒྱུད་བླ་མར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་འདི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་བར་གསུངས་ཀྱང་། རེ་ཞིག་དཔེར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻ་ཆེན་པོ་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ཚེ་ཤུན་པ་དང་བཅས་ཀྱང་། ནང་དུ་ནོར་བུ་ལ་ཤུན་པ་འདྲེས་པ་མེད་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་
བསྒྲིབས་ཀྱང་། མ་འདྲེས་པས་ན་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ཡང་ཐོག་མ་ནས་ཤུན་པ་དང་བཅས་པའི་ནོར་བུ་ཡིན་ཀྱང་། ཤུན་པ་དེ་ནི་ནོར་བུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། ནོར་བུ་ལས་གཞན་ནས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང་བའི་ཤུན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པས་དག་པ་ལྟར། སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་སྒྲིབ་པ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནོར་བུའི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་ཐ་མ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། སྔ་མ་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་མི་སྣང་ལ། ཕྱི་མ་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེར་བཏགས་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་ན་ཡོན་ཏན་འབྱིན་པ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ད་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བས་མ་བསྐྱེད་ན་ནུས་པ་མི་འབྱིན་པས་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第三部分：以比喻和意义结合的方式解释
这部分分为四个方面：展示比喻本身、将比喻与意义结合、解释两种妄念破除的方式及其次第、以及引用经文解释如何获得不变真实。
第一，关于比喻本身：
"比如"至"生起所需所欲"。这是说，若以心性佛性来作比喻，就像带有外壳的宝石琉璃被外壳遮蔽，因此无法显现其能满足所需所欲的功德。为了显现这些功德，首先用瓦片摩擦，并用碱水洗涤，反复清洁以除去粗糙杂质；其次用酸性水洗涤，用棉布清除细微杂质；最后用清水洗涤，用迦尸细布清除极其细微的杂质，当所有遮蔽的外壳杂质都清除干净后，它就成为一切宝石中最殊胜的如意宝，能满足一切所需所欲。
第二，将比喻与意义结合：
"如是"至"善加净化"。这是说，如同前面的比喻，心的本性光明，如同琉璃般的佛性，虽具足一切佛陀功德，但被三种外壳遮蔽而不明显：六波罗蜜多的对治面如吝啬等烦恼障，执着三轮（主体、客体、行为）为实在的所知障，以及昏沉掉举二者的禅定障。为了清净这些障碍，首先在资粮道的十二阶段和加行道的四个决定分位中净化粗大的烦恼障，在不净七地中净化细微的所知障，在清净三地中净化极细微的禅定障或四种执著。
如圣者龙树所说："如同宝石琉璃，虽然时时光明澄澈，但若处于石头之中，其光芒就不明显。同样，被烦恼遮蔽的法界虽极为无垢，但在轮回中其光明不显现，唯有在涅槃中才光明显现。"
这些内容的详细意义在尊者自己的《内义自注》中如是出现：如《宝性论》所说："因为清净而与烦恼俱，因为远离烦恼而清净，因为无有差别法，因为任运成就无分别。"
这种道理虽然声闻、缘觉和初入大乘的菩萨们难以了解，但暂且以比喻来显示：如同带壳的琉璃宝石，虽有外壳，但内部宝石与外壳并不混杂，同样，众生阶段虽被杂质遮蔽佛性，但因不混杂，故说"清净而与烦恼俱"。
又如，虽然宝石从一开始就带有外壳，但这外壳既非从宝石中产生，也非从宝石之外产生，是从无处产生的外壳被清除干净，同样，心佛性的障碍被清净后的佛陀也正是如此。
又如，宝石的那些功德与最终没有差别，但前者的功德不显现，后者无垢时悬挂在幢顶上祈祷则能显现功德，同样，虽现在就具足一切佛陀功德，但若不以无过清净修持，则无法发挥作用，所以是功德无差别的法性。


 །དེ་ལྟ་བུའི་ནོར་བུ་ང་ནི་ཤུན་པ་ཅན་ནོ། །ང་ནི་ཤུན་པའོ། །གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་སྦྱིན་ནོ། མི་སྦྱིན་ནོ། །ཞེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་
གྲུབ་པ་བཞིན་ཕྲིན་ལས་འཇུག་སྟེ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། ཚུལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཡང་དག་ནས་བཞི་བྲལ་བ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའང་སྤང་གཉེན་གྱི་རྟོག་པ་ནི་ཚོགས་སྦྱོར་ན་ཡོད་ལ། །ངོ་བོ་ནི་མི་རྟག་པར་འཛིན་པ་དང་། འདུས་བྱས་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང་། སྲིད་པ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བདེ་བར་འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྤང་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཉིད། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ། ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བར་ཤེས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་ཕན་ཚུན་གཡུལ་སྤྲད་པས། དཔེར་ན་མེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་གཙུབས་ཤིང་གཙུབས་གཏན་གཉིས་བསྲུབས་པ་ལས་མེ་བྱུང་ནས་ཤིང་ཁོ་
རང་གཉིས་ཚིག་སྟེ་མེའང་རང་ཡལ་བ་བཞིན་དུ། གཉེན་པོ་ནི་སྤང་བྱ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་སྤང་བྱ་ཟད་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་གཉེན་པོའི་རྟོག་པའང་ཟད་པའི་ཚེ་འཕགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེས་ནས་སྤང་གཉེན་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འོད་སྲུང་གིས་ཞུས་པ་ལས། ཤིང་གཉིས་དྲུད་པ་ལས་ནི་མེ་འབྱུང་སྟེ། །བྱུང་བ་དེ་ཡིས་དེ་ཉིད་བསྲེག་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཤེས་རབ་དབང་པོ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་། །སྐྱེས་པ་དེ་ཡིས་དེ་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །མཚན་འཛིན་བཞི་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་སྤང་གཉེན་གྱི་རྟོག་པ་གཉིས་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ཆུ་རྨི་ལམ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་ཏུ་བརྒལ་བའི་རྩོལ་བ་བྱེད་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཚན་མར་རྟོག་པ་དང་། འབྲས་བུའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཚོགས་སྦྱོར་དུ་ཡོད་པའི་སྤང་གཉེན་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་སེལ་ལ་དེ་གཉིས་ཀྱི་འཛིན་རྟོག་བྲལ་བས་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་
མོ། །མཉམ་བཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྗེས་ཐོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྲིད་ཞི་མཉམ་པར་འཛིན་པ་ཙམ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྟོག་པ་སྟེ་སྐབས་འདིར་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་ལྷག་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར་སྒོམ་ལམ་མ་དག་ས་བདུན་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཅིང་། ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླབས་བྲལ་ནས་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་མ་ཐག་འབྲས་བུའི་མཚན་མ་ཙམ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་གངྒའི་བྱེ་སྙེད་ཀྱིས་ཞལ་བསྟན་ནས་མི་རྟོག་པ་ལས་བསླངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ལ་འཇུག་པས་དག་པའི་ས་ཡིན་ཅིང་། ད་རུང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་དྲི་མའི་ཆ་དག་པ་ས་གསུམ་གྱིས་སྤངས་པས་འབྲས་བུའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡང་ཞི་བས་དེ་ལྟར་མཚན་འཛིན་བཞི་དང་བྲལ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་ཚེ་ནས། དེ་ལ་བརྗོད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་མཚན་འཛིན་བཞིའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་
སྐུ་ཞི་བ་ཆེན་པོའི་ངང་དུ་བཞུགས་ཤིང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྐུ་བརྙེས་པ་ཅན་དེ་ལ་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པའི་འོད་ཟེར་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ནས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་སྟེ། ཟབ་མོ་ནང་དོན་ལས། རྒྱལ་བ་ནམ་མཁའི་སྐུ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས། །ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་གཟུགས་སྐུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་སྟོན། །ཞེས་སོ།

直译
"这样的如意宝，我是带壳的，我是外壳，向其祈祷时赐予功德，不赐予功德"，如此无分别而任运成就般地展开事业；因此，佛性也是任运成就且无分别，应当如此了解。
第三，[关于两种妄念破除的方式及其次第]：
"真实"至"脱离四种执著"。这里说，对治与所治的妄念存在于资粮道和加行道中。其本质是执着无常为常、执着有为法为实有、执着三种痛苦的轮回为快乐、执着无我的事物为有我。如此，这些不真实的妄念作为所断的特性，与将有为法了知为无常、有漏了知为苦、一切法了知为空无我、涅槃了知为寂静的真实妄念作为对治的特性相互对抗。
例如，通过摩擦两块不具有火性的钻木，生出火来后烧尽木头自身，火也自然消失。同样，对治法依赖于所断法，当所断法耗尽的同时，对治性妄念也耗尽，此时圣者的无分别智慧根生起，从而脱离所断与对治的妄念。如《优波问经》所说："如从摩擦两木生火，所生之火烧尽它们；同样，智慧根生起后，也将烧尽它自身。"
四种执著是：刚才所说的所断与对治的两种妄念，如同知道梦中之水是梦却仍努力渡过一样执著真如为有相，以及执著果位为有相。在资粮道和加行道中存在的二取妄念被真如所破除，脱离这两种执著妄念而直接见到法性，这是见道。等持无分别智慧和后得如幻平等看待轮涅的执著，只是对真如的执著，因为此时意识的残余仍然存在，故处于修道的不净七地。
当脱离意识、执著和分别的波动而获得第八地时，立即出现果位之相，那时千亿佛陀显现教导，使其从无分别中出定，引导其净化佛土和菩提心，这是净地。通过三清净地断除一切种子性的微细杂质，平息对果位的执著，如此脱离四种执著，称为佛陀的无分别智慧。
第四，[关于获得不变真实的方式及其引文]：
"彼时"至"彼处宣说"。这是说，当脱离刚才所说的四种执著的杂质时，法身安住于大寂静中，远离一切戏论，获得如虚空般的身相。此时智慧、慈悲和能力的光芒，以及相好庄严之花盛开，通过两种色身利益众生。如《甚深内义》所说："佛陀具虚空身，从智慧日轮中，于十方世界，示现色身直至轮回尽。"


 །དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་དྲི་མས་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། མ་དག་པ་དང་དག་པ་གཉི་ག་དང་ལྡན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་གསུམ་པོ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་དང་། ལམ་ཞུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་བརྗོད་པའམ་གསུངས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དེ་ནི་སྔར་མེད་པ་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་མིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་སྔར་ཡོད་པ་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་
སྙིང་པོ་དེ་ངོ་བོ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་གནས་འགྱུར་བའི་ཆ་ནི་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་གཟུང་འཛིན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་ཞིང་བྲལ་བའི་ཆ་དེ་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མེད་པ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་འདོད། །དག་པ་མ་ཡིན་མི་དག་མིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། སྤྱི་དོན་བཞི་པ་བརྒལ་ལན་གྱིས་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་བདུན། རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འཐད་པ་མདོར་བསྟན། ཡིད་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་ཤེས་པ་བཤད། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན། སྐུ་གསུམ་རྟག་པའི་ཚུལ། དེ་ལ་མ་ངེས་སྤང་པའོ། །དང་པོ་ནི། གང་དག་ནས། །བྱད་ཅི་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་ལོན་པའི་གང་ཟག་གང་དག་གསུང་རབ་ལ་གོ་བ་ཉེས་པས་ལྟ་བ་ངན་པ་སེམས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་
རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གྲུབ་མཐའ་དེ་ནི་ལུང་རིག་དང་མི་མཐུན་ཞིང་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གུར་ལས། རྒྱུ་ལས་འབྲས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཐབས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཞལ་ནས། དེ་བཞིན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ། །རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །ས་བོན་མེད་པར་འབྲས་ཡོད་པར། །ཤེས་ལྡན་གང་གིས་བསྒྲུབ་པར་ནུས། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་ན་ཁ་ཅིག་རང་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་གདོད་ནས་ཡོད་པ་མིན་ལ་ཕྱི་རོལ་ཐོས་བསམ་གྱི་བག་ཆགས་གསར་དུ་བཞག་ནས། ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཐོས་དོན་བསམ་ཞིང་དེ་དོན་སྒོམ་པ་སོགས་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་བག་ཆགས་དེ་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྔར་མེད་གསར་དུ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པའི་རྟོག་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་
བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ལས། རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་འཁྲུལ། ཞེས་དང་། བྱམས་མགོན་གྱི་ཞལ་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ཐམས་ཅད་ལ། ཁྱད་པར་མེད་པར་དག་གྱུར་པ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ཉིད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །འགྲོ་ཀུན་དེ་ཡི་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་རྟག་པར་ལྟ་བ་དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་པ་རྣམས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྐྱེད་པར་འདོད་པ་སོགས་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་ཕུར་བུ་བ་རྣམས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་བར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་ངན་དེ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཞེས་སོ།

直译
这样的佛陀有三种状态：未清净的状态、既未清净又清净的状态、极为清净的状态，这三种状态依次被称为或被说为轮回中的众生、入道菩萨和佛陀如来的三种状态。然而，这佛陀并非前所未有而新生的，正如过去存在一样，之后也是如此不变，因为佛性是不变本质的真如。
然而，所谓的转依，是指从暂时杂质、能取所取的束缚中解脱和脱离的那个方面，如《经庄严论》所说："前后虽无差别，但离一切障碍垢，此真如即是佛，非净亦非不净。"
第四总义：以问答辩论而确立
这部分分为七点：简述无因和外在因不合理；解释清净与不清净的意识；成所作智的本质；成所作的事业；平等性智慧的意义；三身常住的方式；消除不确定性。
第一，简述无因和外在因不合理：
"有些人"至"有何区别"。这是说，那些不理解经论意趣，对佛法产生错误理解而心中有邪见的人们认为，佛陀的功德是从空性无因的法性中产生的这一宗义，与经教理论不符，不是经续的意趣。如《密集》所说："因为果不异于因，方便不是空性。"又如龙树亲言："如是一切种子中，生起与因相同果，无种而有果存在，何等智者能成立？"
又有人认为，自身本来没有佛陀功德，而是通过外在闻思的新植习气，反复思考所闻之义并修习其义等多次实践，通过这些因缘增长和扩展习气，从而新生以前不存在的佛陀功德。这种观点不合理，因为佛陀世尊的身与智慧是无为法，因此不是由有为的因缘所生，如《胜乐轮》所说："自性任运成就，由因缘所生是错误的。"又如弥勒怙主亲言："此真如于一切，无差别而清净，如来性即彼，故众生具佛性。"
此外，外道常见论者，例如湿婆派认为内外一切事物都是湿婆所造等，以及断见论者数论派认为一切事物无因自然产生的恶见，与这些有何差别？毫无差别。
;


 །གཉིས་པ་དག་མ་དག་གི་ངེས་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་ཏུ་གཟིགས་ཤིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་གཅིག་ཅར་དུ་མཁྱེན་པ་སོགས་མཁྱེན་
བརྩེའི་ཡེ་ཤེས་གཞན་དོན་དུ་འཕྲོ་བའམ་གཡོ་བ་འདུ་བྱེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་འགག་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དེའང་མ་དག་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བ་དག་དང་འབད་རྩོལ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པའི་ཆ་ཙམ་ཞིག་མཚུངས་སོ། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་འགག་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྒྱལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་མི་མཁྱེན་མི་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་སྐུ་རྒྱུན་མི་འཆད་དུ་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པས་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་གིས་ནི་མི་བརྗོད་དེ། བློས་བཏགས་པའི་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མེད་ཅིང་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་འདས་པས། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་གིས་བརྗོད་དེ། ནང་དོན་ལས། ཀུན་རྟོག་དག་པ་སོ་སོར་རྟོགས། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་བྱ་བ་གྲུབ། །ཅེས་དང་། སྐུ་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་གནས་
གྱུར་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡིད་གནས་པའི་གྱུར་པ་ན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སྒོ་ལྔ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྣང་ཚུལ། ཁྱད་པར་དང་གཏན་ཚིག་གོ །དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ནས། ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་རྣམས་དང་སོགས་ཁོངས་ནས་འབྱུང་གྱུར་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སེམས་ཅན་ཀྱི་དུས་སུ་སེམས་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་དུ་སྣང་བས་མིང་དང་མཚན་མ་སོགས་ཀྱི་འཛིན་པ་དང་བཅས་པའི་དྲི་མ་གློ་བུར་བས་བསླད་པ་དེ་ཉིད་དག་ཅིང་གནས་གྱུར་པའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་ཆེན་རྫོགས་པའི་ནུས་ལྡན་ཏུ་གྱུར་པས། ཞིང་རྣམ་དག་ལ་དབང་འབྱོར་ཐོབ་ཅིང་ཅི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱན་ལས། དོན་
བཅས་འཛིན་པ་གཞན་འགྱུར་ན། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་དག །བསྟན་ཕྱིར་ཞིང་ནི་དག་པ་ལ། །དབང་འབྱོར་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྣང་ངོ་དང་མ་འཁྲུལ་བ་འཕགས་པའི་གཟིགས་ངོ་གཉིས་པོ་ལ་ཡང་། སྣང་བར་སྣང་ཙམ་ཞིག་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་ལྟད་མོ་བ་དང་། སྒྱུ་མའི་མཁན་པོ་གཉིས་ཀ་ལའང་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་བུད་མེད་སོགས་སྣང་བ་ཙམ་ཞིག་ལ་ནི་ཁྱད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཁྱད་པར་དང་གཏན་ཚིག་ནི། གཉིས་འཛིན་ནས། ཇི་ལྟར་འཇུག །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་གཉིས་པོ་སྣང་བ་ཙམ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ན་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ཅེས་དབྱེ་སྙམ་ན། སྣང་ཙམ་ལ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། འཛིན་སྟངས་ལ་ཁྱད་ཡོད་དེ། འཁྲུལ་པས་ནི། གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་ཡོད་ལ། མ་འཁྲུལ་བ་ལ་གཉིས་འཛིན་མེད་པས་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱིས་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རང་སྣང་དབྱེར་མེད་
ཡིན་པར་མ་ཤེས་པས་བདེན་པར་བཟུང་ནས་བླང་དོར་བྱས་པས་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་ལྟད་མོ་བས་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་སོགས་ལ་བདེན་པར་བཟུང་བ་བཞིན་ཏེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་ནས། སྒྱུ་མ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བར། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་ཡུལ་ལ་སྤྱོད། །འགྲོ་བ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཡིན། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་བརྟེན་ནས་བྱུང་། །ཞེས་སོ།

第二，确立清净与不清净的意义：
"行蕴"至"智慧的"。这是说，诸佛以遍知智慧日夜六次观察一切世间，同时了知众生各别心续等慈悲智慧为利他而流现或活动的行蕴，如同刹那生灭般显现。这与不清净的行蕴、心的活动相似的仅仅是不依靠努力而生灭的那一方面。
若非如此，佛陀的智慧在世俗中显现为生灭，则佛智将不能了知、观见所化众生，因此应身不会持续不断地出现，这将导致受用身与应身两种色身的事业中断，这是不合理的。然而，这智慧不以"行蕴"之名称呼，因为它不是思维所假立的实有，超越了一与异，而以"遍知智慧"之名称呼。如《内义》所说："净化妄念即遍知，五门意识成所作。"又如《入三身经》所说："阿赖耶识转依是大圆镜智，依阿赖耶的意识转依是平等性智，意识转依是妙观察智，五门识转依是成所作智。"
第三，解释成所作智的本质：
分为两部分：五门境与有境的显现方式；差别与理由。
第一，五门境与有境的显现方式：
"大种"至"毫无差别"。这是说，作为因的形色大种地水火风以及从中产生的所成色、声、香、味、触等本性，在众生阶段时，由于心显现为外境，故被名言与相等执著的暂时杂质所染污，当它清净转依时，在佛地，各自本性成为具足圆满力量的智慧大用，因此获得对净土的自在，能随意显现一切受用，如《庄严论》所说："若转依有境执，为显随欲受用，于清净刹土中，将获最胜自在。"
因此，在迷乱众生的显现境界与未迷乱圣者的见境这两者中，就单纯显现而言并无任何差别，如同观看幻术表演的观众与幻术师两者，对幻化的马、牛、女子等的单纯显现方面没有差别一样。
第二，差别与理由：
"二取"至"如何趣入"。这是说，若问既然众生与佛陀二者在单纯显现方面无差别，为何区分为迷乱与未迷乱？虽然显现方面无差别，但在执著方式上有差别：迷乱者有能取所取二者为异的执著，而未迷乱者无二取，差别就在于此。
此外，众生不知显现是心的自显无别，故执为实在而取舍，因此被束缚，如同幻术表演的观众执著幻化的马、牛等为实在一样。如龙树亲言："幻术如何如何现，众生境界亦复然，众生本是幻术性，如是缘起而显现。"
;


 །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་ཤེས་ཤིང་བདེན་པར་མི་འཛིན་པས་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྒྱུ་མའི་མཁན་པོས་རང་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྟ་གླང་སོགས་ལ་བདེན་པར་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ཏེ། རིག་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། དངོས་པོ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་ནི། །ཡེ་ཤེས་མིག་གིས་རབ་མཐོང་བ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི། །ཡུལ་གྱི་འདམ་ལ་མི་ཆགས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྣང་བ་རྣམས་ཆུ་ཟླ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གང་དུའང་མི་འཛིན་པར་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་གཟིགས་ནས་གཞན་ཡང་དེ་ལ་དགོད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་
ལས། རྒྱལ་བ་གང་དག་མྱ་ངན་འདས་པ་ཀུན། །ཐམས་ཅད་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུར་གཟིགས་པས་ན། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་འཛིན་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་སྣོད་བཅུད་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མི་སྣང་ན་རྒྱལ་བའི་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡུལ་གང་ལ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་སྟེ། ཕྲིན་ལས་ལ་འཇུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ལ་ལྔ། དཔེ་བཤད་པའི་དོན་འགོད་པ་དང་། གཞན་རྒྱུད་ཁོ་ནར་འདོད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དང་། སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་པས་མ་ཁྱབ་པའི་དཔེ་དགོད་ནས་མ་ངེས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་དོན་བཤད་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ནི། ཡིད་བཞིན་ནས། བཤད་ཀྱིས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རང་དོན་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་ཅིང་། གཞན་དོན་དུ་མཁྱེན་བརྩེ་དང་ནུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་མངའ་བས། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་
ཅད་དང་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་སེམས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་དུས་ཅིག་ཆར་དུ་མཁྱེན་ཅིང་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྐུ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཀྱང་མི་འདོར་ལ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུའང་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །གསུང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མི་འདོར་ལ། །སྒྲ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །སེམས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་བྲལ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་། རྒྱལ་བའི་བྱིན་རླབས་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་ནུས་པ་དང་གདུལ་བྱ་ལས་དག་པ་གསུམ་ཚོགས་པ་ལས་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མར། ཇི་ལྟར་བཻཌཱུའི་ས་གཞི་གཙང་མ་ལ། །ལྷ་དབང་ལུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འགྲོ་སེམས་ས་གཞི་གཙང་མ་ལ། །ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐུ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་འཆར། །ཅེས་སོགས་གསུངས་སོ། །
དེས་ན་རྒྱུད་བླ་མ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དཔེར། བརྒྱ་བྱིན་རྔ་སྤྲིན་སོགས་དགུ་དང་། གཞན་དག་ལས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་སོགས་ཁོངས་ནས་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་རྣམས་རྒྱལ་བའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དངོས་ཡིན་པས་སོ། །དེའང་སྡུད་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་མེད་ན་ཡོན་ཏན་འཕེལ་མེད་བྱང་ཆུབ་མེད། །རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འོན་ཀྱང་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འབད་རྩོལ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་མཁྱེན་བརྩེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་སྟོན་པར་མཛད་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཉོན་མོངས་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ནུས་པ་ཡེ་ཤེས་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། །སྡུག་བསྔལ་ཉོན་མོངས་གཅོད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ།

直译
诸圣者了知境显现与空性为不可分，不执为实在，因此不会迷乱，就像幻术师对自己所幻化的马、牛等不执为实在一样，如《六十正理论》所说："以智慧眼能明见，诸法如同镜中像，彼等具大自性者，不著于境之泥泞。"
因此，佛陀将诸显现视为水中月影，既不执为实有也不执为非实有，而是见其为显空不二，并引导他人也如此了解，如《三摩地王经》所说："一切已入涅槃佛，皆见一切如水月。"
若非如此，若器世间和有情如水月般的显现不是佛智的对境，那么佛陀的两种色身事业将在何境上如何运作？这将导致无法进行事业的过失，因此是不合理的。
第四，成所作的事业：
分五点：陈述比喻所表达的意义；指出仅是他续的过失；列举显现不一定迷乱的例子并说明不确定性；解释如所有智慧不是迷乱的比喻与意义；与事业相关的意义。
第一，陈述比喻的意义：
"如意"至"我将解释"。这是说，诸佛实现了自利法身，并且为利他而具有无量的智慧、慈悲和能力，同时了知一切所知事物和所有众生心续，显现随各自所需的身语意事业。如经中说："如来虽不舍虚空性身，却在一切佛土中普遍显现；虽不舍不可言说的法性，却随声音所了解而说法；虽远离一切心的所缘，却能完全了知一切众生的心行和意乐。"
此事业产生的原因是佛陀的加持力、愿力和所化众生的清净业三者和合。如《宝性论》中说："如同在纯净的琉璃地上，显现帝释天王身影一般，同样在清净的众生心地上，显现人中尊主的身相。"
因此，《宝性论》中以帝释天、鼓云等九种比喻，以及其他论中以如意宝、如意树等作为佛陀事业的比喻，并非是无智慧的比喻，因为佛陀本身即是智慧实体。如《般若经》所说："无智慧则无功德增长，无菩提，亦无如海佛法。"
然而，佛陀以无相执、无分别、无勤作的方式显示智慧慈悲的力量，从而断除众生的痛苦和烦恼，如《宝性论》所说："以力、智慧及悲心，断除痛苦与烦恼。"
;


 །མདོར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་བཞིན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། འཕགས་པ་ཀླུས། ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་ཆོས་སྐུ་ལ། །ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་
གནས་གྱུར་ནས། །སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་ཏུ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དོན་རྣམས་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་པས། ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་བརྩེའི་ནུས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ལས་དག་པའི་སྣང་བ་ལ་ཤར་བར་བཤད་པ་ཡིན་གྱིས་གདུལ་བྱའི་དག་སྣང་ཁོ་ནར་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། གཉིས་པ་གཞན་རྒྱུད་ཁོ་ནར་འདོད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ནི། གཞན་རྒྱུད་ནས། འཁྲུལ་པར་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་ནི་གཞན་རྒྱུད་གདུལ་བྱའི་དག་སྣང་ཁོ་ན་བར་བཤད་པ་མིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། སངས་རྒྱས་ལ་ཡེ་ཤེས་མེད་ཅིང་གཟུགས་སྐུ་གཞན་རྒྱུད་གདུལ་བྱའི་དག་སྣང་ཁོ་ན་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་གཞན་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་གཞན་རྒྱུད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འདོད་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་རྒྱུད་འཁྲུལ་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་སྣང་
བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཡེ་ཤེས་གཞན་སྣང་ཡིན་ན་དེས་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་མི་ནུས་ཏེ་དབུལ་པོས་བཟའ་བ་སྟེར་དུ་མེད་པ་བཞིན་རང་ལ་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་གཟུགས་སྐུ་དེ་མིང་ཙམ་ཟད་པས་སོ། །གསུམ་པ་སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་པས་མ་ཁྱབ་པའི་དཔེ་དགོད་ནས་མ་ངེས་པ་བརྗོད་པ་ནི། གལ་ཏེ་ནས། ཅན་ཏུ་འགྱུར། ཅེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ལ་སྣང་བཅས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་ཅིང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པ་དེ་སྣང་ན་སྐྱོན་ཡོད་དེ། ཡེ་ཤེས་དེས་རང་གི་སྣང་བ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་འཛིན་རྟོག་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ཅེ་ན། འོ་ན་མེ་ལོང་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ན་ཡང་སྣང་དུས་ཀྱི་མེ་ལོང་དེ་ཡང་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ཅན་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་གདུལ་བྱ་སྣང་ཡང་འཛིན་རྟོག་ཅན་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་ནང་དུ་གཟུགས་སྣང་འཛིན་པ་དང་རྟོག་པ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ཇི་སྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་
པའི་དཔེ་དོན་བཤད་པ་ནི། སེམས་ཅན་ནས། འགག་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བར་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་གྱུར་ཀྱང་སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་ཆུ་ནང་ཟླ་བ་ལྟར་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་གཟིགས་ཤིང་བདེན་པ་དང་རྫུན་པ་གང་དུའང་མི་འཛིན་པས་ཡེ་ཤེས་དང་ཕྲིན་ལས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བདེན་འཛིན་འཁྲུལ་པས་ནམ་ཡང་གོས་པ་མིན་ཏེ། རིག་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། གང་ལས་རྟེན་ན་དངོས་པོ་རྣམས། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ཁོ་ན་ལྟར། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ལོག་མིན་པར། །ཤེས་པ་དེ་དག་ལྟས་མི་འཕྲོག །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐྱེ་འགག་ཏུ་སྣང་ཡང་ནམ་མཁའ་ཆགས་འཇིག་གིས་གོས་པ་མིན་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཁྲུལ་པས་གོས་པ་མེད་དེ། འཕགས་པ་ལྷས། དཔེར་ན་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལ། །ཆུ་ཡིས་མངོན་པར་གོས་པ་མེད། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་
བརྙན་འདྲ་བ་སྟེ། །མཐོང་བས་སྐྱོན་གྱིས་གོས་མི་འགྱུར། ཅེས་སོ།

直译
总之，佛陀的事业无分别而任运成就地生起，如圣者龙树所说："于极为无垢法身，转为智慧大海已，如同种种宝珠般，于彼生起众生利。"
因此，法身的事业两种色身是显示佛陀智慧慈悲的力量，是在清净业的显现中显现，而非仅仅是所化众生的清净显现。
第二，指出仅是他续的过失：
"他续"至"成为迷乱"。这是说，如上所述的佛陀身与智慧并非仅仅是他相续所化众生的清净显现。若非如此，而是佛陀无智慧且色身仅是他相续所化众生的清净显现，则佛陀的智慧就变成了他者所化众生相续的智慧，因为那智慧仅属于他相续。若如是承认，则该智慧将成为迷乱，因为他相续的迷乱显现为智慧。
此外，若智慧仅是他人的显现，则不能摄受他人，就像穷人无法施舍食物一样，因为自身没有智慧的色身只是徒有虚名而已。
第三，列举显现不一定迷乱的例子并说明不确定性：
"若"至"具执著分别"。这是说，若认为佛陀有具显现的智慧，且该智慧中显现众生的迷乱，则有过失，因为该智慧执著自己的显现，从而成为具执著分别的。若是这样，那么镜中显现影像时，当时的镜子也将成为有执著分别的，因为影像显现的缘故。因此，尽管佛陀的如所有智慧中显现所化众生，但不会成为具执著分别的，例如镜中显现影像但无执著分别一样。
第四，解释如所有智慧不是迷乱的比喻与意义：
"众生"至"无生灭"。这是说，如此，虽然众生的迷乱显现如实地显现为如所有智慧的对境，但显现并不必然是迷乱的。佛陀观见器情世间如水中月般显空不二，不执为真或假，因此智慧和事业永不被众生的实执迷乱所染污，如《六十正理论》所说："依此观诸法，恰如水中月，非真亦非妄，彼等见不夺。"
再如，虽然在空虚的虚空中，大种显现生灭，但虚空不被生灭所染污且无生无灭，同样，智慧不被迷乱所染污，如圣者提婆所说："譬如水中月，不为水所染，如种种影像，见者不染过。"
;


 །ལྔ་པ་ཕྲིན་ལས་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་བཤད་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་ནས། ཞེས་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བརྩེ་བའི་ཐུགས་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཅི་སྙེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞུགས་ཤིང་མཁྱེན་ཀྱང་ནམ་མཁའ་སྐྱེ་འཇིག་གིས་མ་གོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གོས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ནི། རི་དང་ས་གཞི་ནགས་ཚལ་མི་གཙང་བའི་ལྗན་ལྗིན་ལ་སོགས་པར་ཉེ་རིང་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་དག་སྣང་བ་དང་སྐེམ་པ་དང་སྲེག་པར་བྱེད་ཀྱང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉི་འོད་ལ་གོས་པ་མེད་པ་སྟེ། རྒྱན་ལས། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དག །འཇུག་ལ་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་། །འཇུག་ལ་བདག་གིར་མཛད་མི་མངའ། །ཞེས་སོ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཞན་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་འཁྲུལ་པའི་མིང་
གིས་ནི་མི་བརྗོད་དེ། ཡེ་ཤེས་བཞིའི་ནང་ནས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དབང་པོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལས་འབད་རྩོལ་མི་དགོས་པར་འཇུག་པ་ལྟར། དེ་གནས་གྱུར་པ་ལས་གྱུར་པའི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་ཚོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འབད་རྩོལ་མི་དགོས་པས་ཞུགས་ཤིང་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཁམས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་ཞིང་། །དཔག་མེད་བསམ་ཡས་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །གནས་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྙམ་ན། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཡིན་ཀྱང་། ཁུ་རླངས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་པའི་ཚེ། གནས་འགྱུར་བའམ་ནམ་མཁའ་དག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་ཡིན་གྱིས། རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པའི་སྔར་མེད་གསར་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མེད་དེ།
ཇི་སྐད་དུ། ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་དག་པར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ལྔ་པ་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པ་ནི། སྒྲིབ་གསུམ་ནས། དགག་ཕྱིར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་གཉེན་པོས་དག་པར་གྱུར་པ་ན། ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དེའང་བདག་གཞན་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་ནས། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་འགྱུར་ཏེ། དེའང་སྲིད་པའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ཆེན་པོའི་ངང་ལ་བཞུགས་པའང་ཡིན་ལ། ཞི་བའི་མཐའ་ཡང་མི་གནས་པར། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཇི་བཞིན་དུ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་སོགས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གདུལ་བྱ་སོ་སོ་དེ་ལ་སྣང་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། མི་གནས་ཞི་བར་ཞུགས་པ་ཡང་། །མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་བརྗོད། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་
བྱམས་པ་དང་། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དག་དང་ལྡན། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མོས་པ་བཞིན། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་ངེས་པར་སྟོན། ཅེས་སོ། །དེའང་ལ་ལའི་རྟོག་པ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཚེ་མར་མེ་ཤི་བ་ལྟར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆད་ནས་ཞི་བ་གཅིག་པུའི་མཐའ་ལ་གནས་པར་འདོད་ན། །ཐེག་དམན་གྱི་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་སུ་ཞུགས་ནས་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བས་ལོག་རྟོག་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདྲ་གསལ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་སྐུ་གསུམ་རྟག་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྟག་པའི་ཚུལ་གསུམ་གྱི་དོན་དང་། མི་རྟག་པ་གསུམ་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཡེ་ཤེས་དང་དྲི་མར་བཤད་པའོ།

第五，解释与事业相关的意义：
"胜者"至"如是表述"。这是说，如刚才所述，胜者的智慧和慈悲深入众生界中的所有烦恼并了知，但如同虚空不被生灭所染污一样，丝毫不被烦恼众所染污。例如，太阳光芒无远近地照射山脉、大地、森林、不净污秽等，使它们显现、干燥和炙热，但这些都不能染污阳光。如《庄严论》所说："如同太阳光芒，趣入而无执取，如是佛智慧，趣入亦无执。"
这是佛陀的利他智慧，因此这智慧不以"迷乱"之名称呼，而在四智中称为"成所作智"。就如在不清净状态时，五根识无需勤作即能趣入境界，同样，由此转依所成的成所作智也无需勤作而进入一切世界，以无量不可思议的各种化身利益一切众生。如《经庄严论》所说："成所作智慧，遍及一切界，以无量无思，种种幻化身，成办一切众，有情之利益。"
若问转依的方式如何，例如，虚空本性清净，但在有水气等因缘时，称为转依或"虚空清净"，同样，并非从自性获得前所未有的新事物。如所说："如水界、黄金与虚空，皆许本性自性清净。"
第五，阐述平等性智慧的意义：
"三障"至"为遣除"。这是说，当烦恼障、所知障、禅定障三者被对治净化时，依阿赖耶的烦恼性意识执我的分别也从执著自他差别中解脱，转为平等性智慧。此智不住于有边而安住于大涅槃寂静的状态，也不住于寂静边，具足大慈大悲，随众生所欲乐而显现圆满受用身等色身于各别所化众生。如《经庄严论》所说："安住不住涅槃中，此即称为平等智，时时具足大慈悲，随众生心所欲乐，定示现佛陀之身。"
此外，若有人认为获得圆满佛果时如灯灭般断灭意识而唯住寂静边，这将与小乘声闻缘觉阿罗汉入无余涅槃后事业中断相同，为遣除这种邪见，明确解释此理。
第六，解释三身常住的方式：
分为三部分：常住三种方式的意义；无常三种的意义；说明其为智慧与垢染。
;


 །དང་པོ་ནི། ཡེ་ཤེས་ནས། སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ནམ་དུའང་འགྱུར་བ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེའང་རང་བཞིན་གྱི་རྟག་པ་ནི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པའི་རང་དོན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་
སྐུ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་གྱི་རྟག་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟེ་ངེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟག་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་མཛད་པ་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རང་བཞིན་དང་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད། །རྒྱུན་གྱིས་དེ་དག་རྟག་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་མི་རྟག་པ་གསུམ་གྱི་དོན་ནི། དེ་ལ་ནས། རྟག་པ་མིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གསུམ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་མི་རྟག་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ནས་ཕྱིས་བློས་བཟོ་བཅོས་བྱས་པའི་སྟོང་པ་དེ་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་དེས་བསྐྱེད་པའི་གཡོ་བའི་རྟོག་ཡིད་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མིན་ཅིང་། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གི་ཤེས་པ་རྐྱེན་བཞིས་འདུས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མིན་ནོ། །
གསུམ་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་དྲི་མར་བཤད་པ་ནི། འོན་ཀྱང་ནས། ཡེ་ཤེས་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འོན་ཀྱང་བཤད་མ་ཐག་པའི་མི་རྟག་པ་གསུམ་པོ་དེའི་སྦུབས་ན་ཡེ་ཤེས་རྟག་པ་གསུམ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་དྲི་མ་དང་ཡེ་ཤེས་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་གསུམ་པོ་དེ་ནི་འཁྲུལ་པ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་སྦྱང་བྱ་ཡིན་ཏེ། །རྟག་པ་གསུམ་པོ་དེ་ནི་གནས་ལུགས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྦྱངས་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བདུན་པ་མ་ངེས་བ་སྤོང་བ་ལ་དྲུག །མུ་སྟེགས་པའི་བདག་དང་མི་མཐུན་པའི་དོན། ཉན་རང་གི་ཞི་བ་དང་མི་མཚུངས་པའི་དོན། སེམས་ཅན་དང་མི་མཚུངས་པའི་དོན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དོན། དྲི་མ་གཏན་མི་ལྡང་པའི་དོན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མུ་སྟེགས་ནས། མ་བཏགས་ཕྱིར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྟག་པར་ཡོད་ན། མུ་
སྟེགས་པའི་བདག་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཏགས་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྟག་པ། དུ་མ་མ་ཡིན་པས་གཅིག་པུ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པས་རང་དབང་ཅན་དུ་བློས་བརྟགས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་འཁྲུལ་པ་དང་མཚུངས་པ་མིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་འགག་སོགས་སྤྲོས་པའི་དྲྭ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བར་འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་རྟག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མུ་སྟེགས་པས་ནི་བློས་བྱས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱིས་བཏགས་པའི་སྒྲོ་བཏགས་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་གྲོལ་བ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་བདག་དང་བདག་གིར་སྒྲོ་བཏགས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རྟོག་པས་མ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་པས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་
ཀྱིས། ཆོས་དབྱིངས་གང་ཕྱིར་བདག་མ་ཡིན། །སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་བུད་མེད་མིན། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་གྲོལ་བ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཅེས་རྟོག་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཉན་རང་གི་ཞི་བ་དང་མི་མཚུངས་པའི་དོན་ནོ།

第一，智慧三种常住的方式：
"智慧"至"应身"。这是说，佛陀的智慧因为永远不变，所以有三种常住性：自性常住是法界与智慧不可分的自利法界，因为法身不变故。相续常住是圆满受用身，因为具足五种决定故。相续不断常住是应化身，因为轮回未空之间事业功德相续不断故。如《经庄严论》所说："自性与不断，相续彼等常。"
第二，三种无常的意义：
"对此"至"非常住"。这是说，对上述三种智慧，有三种能障碍的无常：不知色等五蕴本性为胜义空性智慧，而后以心造作的那种片面空性，因为是局部空性故非常住。烦恼意以及由它产生的动摇分别意识，因为是迷乱故非常住。六识集合的意识由四缘所造作，因为是有为故非常住。
第三，解释智慧与垢染：
"然而"至"智慧"。这是说，然而，刚才所说的三种无常内部本自具有三种常住智慧，因为在众生阶段，垢染与智慧是混合的。其中，三种无常是暂时迷乱的垢染，是应净化的对象；三种常住是实相圆满的智慧，是清净后的果。
第七，消除不确定：
分六点：与外道的我不同的意义；与声闻缘觉寂灭不同的意义；与众生不同的意义；不退转的意义；垢染永不再起的意义；总结所有意义。
第一，与外道的我不同的意义：
"外道"至"未增益故"。这是说，若问：如是法界本性光明的佛性作为三身本性不变而常住，那与外道的我岂不相同？不相同。外道增益的人我是不变故常住，非多故为一，不依因缘故自在，是意识所分别的，与在无我的五蕴上增益为我的迷乱不同。心性法身解脱一切生灭等戏论之网，是无为且任运成就，如虚空般遍及一切的自性，因此说为胜义中常住。
因此，外道所立是意识造作的增益，而如来是胜义空性智慧，超越一异，本性无我，因此不是增益的我所，且非分别所分别，所以与外道所立的我不同。如圣者龙树所说："法界因非我，非男亦非女，解脱能所取，岂能分别为我？"
第二，与声闻缘觉寂灭不同的意义。
;


 །ཉན་རང་ནས། ཀུན་རྟོག་ཕྱིར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཉན་རང་གི་ཞི་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་བསྐུལ་བར་དུ་ཞི་བ་གཅིག་པུའི་ངང་ལ་གནས་པར་གསུངས་ཏེ། །ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ཅི་སྲིད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་བསྐུལ། །དེ་སྲིད་ཡེ་ཤེས་ལུས་དངོས་ཅན། །ཏིང་འཛིན་མྱོང་པས་བརྒྱལ་གྱུར་པ། །ཉན་ཐོས་དེ་དག་གནས་པར་འགྱུར། ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་དབྱིངས་སུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་རང་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ངང་ལ་བཞུགས་པ་དང་མཚུངས་པ་མིན་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེའི་དབང་ལས་མཐའ་ཡས་པའི་གདུལ་བྱ་གང་ལ་གང་འདུལ་བའི་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་མང་པོ་ཀུན་
སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུའང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་འབུམ་པ་ལས། ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཞིར་གནས་མིན། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཁོར་བར་མིན། །མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་ཀྱང་། །རྟོག་པ་མེད་པར་འགྲོ་དོན་སྤྱོད། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་སེམས་ཅན་དང་མི་མཚུངས་པའི་དོན་ནི། སེམས་ཅན་ནས། མ་བསྐྱེད་ཕྱིར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་དང་མཚུངས་སམ་སྙམ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པའི་འདུས་བྱས་དེ་དང་མཚུངས་པ་མིན་ཏེ། གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཟག་བཅས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དེར་མ་ཟད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་བའང་མེད་ན། ཕུང་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་སྐྱེ་བ་ཅི་སྨོས། རྣམ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒ་བའང་མེད་ན་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་སྨིན་
པའི་རྒ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། །བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ནད་ཀྱང་མེད་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ལྟ་ཅི་སྨོས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྒྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་བའང་མེད་ན། ཚེ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་འཆི་འཕོ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མར། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི། །ལུས་ཀྱིས་སྐྱེ་མེད་རྟག་པའི་ཕྱིར། །བསམ་མི་ཁྱབ་བསྒྱུར་འཆི་འཕོ་ཡིས། །དེ་ནི་མི་འཆི་བརྟན་པའི་ཕྱིར། །བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ནད་རྣམས་ཀྱིས། །གནོད་མེད་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཟག་མེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཀྱིས། །གཡུང་དྲུང་ཕྱིར་ན་རྒ་བ་མེད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དོན་ནི། ཕྱིར་ལ་ནས། མངོན་གྱུར་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔར་དྲི་བཅས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དེ། བར་དུ་ལམ་གྱི་དྲི་མ་བསལ་ཡང་སླར་འཁོར་བར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། རྟོགས་པས་གནས་ལུགས་མངོན་ཏུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཕྱིར་ལ་ལྡོག་ཅིང་སླར་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡེ་ནས་གནས་པའི་སེམས་ཉིད་གནས་ལུགས་ཅི་
ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་ལུགས་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། འཚེ་བ་མེད་དང་ཡང་དག་དོན། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཕྱིན་ལོག་གིས། །འབད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་ལྡོག་སྟེ། །བློ་ནི་དེ་ཕྱོགས་འཛིན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་དྲི་མ་གཏན་མི་ལྡང་བའི་དོན་ནི། དྲི་མ་ནས། བྲལ་བའི་ཕྱིར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ལམ་མཐར་ཕྱིན་ཀྱང་། ད་དུང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློའི་དྲི་མ་ལྡང་བར་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། མངོན་ཏུ་གྱུར་ནས་དྲི་མ་སླར་ལྡང་བ་གཏན་ནས་མེད་དེ། དྲི་མ་ནི་གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་ཀུན་རྟོག་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ལ་དེའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པས། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། ལྟ་བའི་ས་བོན་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །སླར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ཕྱིར་ནས། མ་ཤེས་སོ།

直译
"声闻"至"分别故"。这是说，对于声闻缘觉的寂灭，佛经中说他们在未被佛陀劝请之前，一直安住于唯寂灭的状态。如龙树亲言："乃至未被佛劝请，智慧体性具身者，因入三昧而昏醉，诸声闻彼等安住。"如是，不住两边的界中安住的诸佛，与声闻缘觉安住于一向寂灭的状态不同，因为由无缘大悲力而为无量所化众生示现随各自所需的受用身和应身的众多功德相。
如《瑜伽师地论》百千颂中所说："由方便善巧不住寂，由智慧不住于轮回，完全远离彼二边已，无分别中行利他事。"
第三，与众生不同的意义：
"众生"至"未产生故"。这是说，若问如是所谓的色身是否与众生之身相同？不同。众生之身是蕴界处组成的有漏业与烦恼所引的有为法，而两种色身与此不同，因为非由有漏业和烦恼缘所生故。不仅如此，在极其清净的佛位，连无漏业所生的意之自性身的生也无，何况蕴体的生？连种种变化的老也无，何况行蕴成熟的老？连微细习气的病也无，何况烦恼的病？连不可思议转变的死也无，何况寿命尽的死？如《宝性论》所言："彼以意之自性身，无生故是常住性，由不可思议变死，彼无死故稳固性，以微细习气诸病，无害故为寂静性，以无漏现行诸行，坚固故无有衰老。"
第四，不退转的意义：
"返回"至"现证故"。这是说，若问先前带垢的佛，中间虽清净了道的垢染，但是否会返回轮回？通过证悟而现前实相的佛陀不会返回且不会再起烦恼，因为以各别自证智慧如实亲证了本来安住的心性实相故，如法称论师所说："无害及真实，本性若颠倒，虽勉力不退，心向彼方执。"
第五，垢染永不再起的意义：
"垢染"至"离彼故"。这是说，若问修道圆满后，是否还会生起颠倒分别的垢染？现证后垢染再起是绝对不可能的，因为垢染是执著能取所取为异的分别迷乱，其因是无明，而已经脱离它了。如法称论师所言："已断见解种子故，即是不再退转性。"
第六，总结：
"因此"至"不知。"


 །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡོན་ཏན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་བཅས་པའི་སངས་རྒྱས་འདི། ད་ལྟར་གཞི་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་སུ་
ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་ནས་མ་ཤེས་སོ། །དེའང་དཔེར་ན་མི་དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་དུ་གཏེར་ཡོད་པ་མ་ཤེས་ནས་དབུལ་ཕོངས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱམས་པ་མགོན་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཇི་ལྟར་མི་དབུལ་ཁྱིམ་ནང་ས་འོག་ན། །མི་ཟད་པ་ཡི་གཏེར་ནི་ཡོད་གྱུར་ལ། །མི་དེས་དེ་མ་ཤེས་ཤིང་གཏེར་དེ་ཡང་། །དེ་ལ་ང་འདིར་ཡོད་ཅེས་མི་སྨྲ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ནང་ཆུད་རིན་ཆེན་གཏེར། །དྲི་མེད་བཞག་དང་བསལ་མེད་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་། །མ་རྟོགས་པས་ན་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །རྣམ་མང་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་དགུ་འདིས་མྱོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ལུང་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བཞི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་ལུང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་པའི་ལུང་། རྒྱུད་བླ་མའི་ལུང་། མདོ་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ། །དང་པོ་ནི། གང་ཚེ་ནས། མི་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྤྱིར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། ཁྱད་པར་བླ་
མའི་བྱིན་རླབས་དང་སློབ་མའི་མོས་གུས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་པས་སེམས་ཉིད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ། དཔེ་ཇི་ལྟ་ན། ལྕགས་བསྲེགས་པ་ལ་ཚ་བ་ཞི་བ་ནི་གདུང་བ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། མིག་ལ་རབ་རིབ་ཟུག་གཟིར་ཞི་བས་རབ་རིབ་མེད་པ་ཡིན་པས། །ཚ་བ་དང་རབ་རིབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཞི་བས་་མཚན་ཉིད་ལྕགས་དང་མིག་གསལ་པོ་ཡོད་པས་དེ་ནི་མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་ལྟར། མ་རིག་པ་སངས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པ་དེའི་དུས་ན་སེམས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་སངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྒྱས་པ་ལ། ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་ཚ་བ་དང་རབ་རིབ་བཞིན་ཏུ་ཡོད་པར་མི་བརྗོད་ཅིང་། ལྕགས་དང་མིག་དྭངས་པ་བཞིན་ཏུ་མེད་པར་མི་བརྗོད་དོ། །གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་ཉི་ཤུ་པའི་ལུང་ནི། དམ་པའི་ནས། སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དམ་པ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་དུ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་དེ་ཉིད་དུ་ནི་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་
བར་བྱ་བའང་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་སྐྱེ་འགག་མེད་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་པ་བཞིན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེས་ན་རྟོགས་མ་རྟོགས་ཙམ་ལས་སེམས་ཅན་དང་ནི་སངས་རྒྱས་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཅིང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དོ། །ཚུ་རོལ་འཁོར་བ་ཕ་རོལ་མྱང་འདས་གཉིས་ཀ་སྐྱེ་བ་མེད་པས། རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་མེད་དོ། །རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། གསུམ་པ་རྒྱུད་བླ་མའི་ལུང་ནི། ཕྲ་ཕྱིར་ནས། ཡུལ་མ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གྱི་ཆོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་འདི་ཉིད་དཔག་དཀའ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་མ་
ཡིན་ལ། དོན་དམ་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་མིན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་དོན་དམ་ཇི་བཞིན་གཞལ་མི་ནུས་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཞལ་བར་དཀའ་བའི་གཏིང་ཟབ་པས་མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་པ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ཁོངས་ནས་ཉན་རང་གི་དྲན་ཉི་དང་། རྟེན་འབྲེལ་འབྱུང་ལྡོག །རྣམ་ཐར་བརྒྱད། སྙོམས་འཇུག་དག་གི་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་རྟོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这是说，由于这些原因，虽然心性本自光明具足六十四种功德的佛陀现在于基础众生阶段已完整存在，但被能取所取的垢染所障蔽而未能了知。这就像贫穷之人家中有宝藏却不知道，而受贫困痛苦折磨一样。如弥勒怙主所言："如同贫者家中地下有，取之不尽宝藏存，彼人不知彼宝藏，亦不告知我在此，如是心中珍宝藏，无垢安置不除法性，因未证悟贫困苦，众多相续众生感。"
第五，以经典解释自性并生起定解：
分四点：《经庄严论》的引文；圣者龙树《大乘二十论》的引文；《宝性论》的引文；经续中所说义的总结。
第一，《经庄严论》的引文：
"当"至"不说为无"。这是说，当通过闻思修所生的智慧，特别是依靠上师的加持与弟子的虔诚缘起和合而亲证心性如来藏实相时，譬如，烧热的铁冷却，热性消失即为无热；眼中云翳痊愈，刺痛消失即为无翳。热与云翳之事物并非存在，但由于它们消失后铁与眼睛清明存在，故也非不存在。同样，当无明消除而智慧增长时，八识聚心消除而五智增长，世俗迷乱垢染如热与云翳般不说为有，如清明的铁与眼睛般不说为无。
第二，《大乘二十论》的引文：
"胜义"至"境界"。这是说，在殊胜即确定的义中，一切法本来无生，因此在胜义中无需从轮回中解脱。如虚空无生灭且不变，同样佛陀在一切阶段中不变，因此只是证悟与否的差别，众生与佛陀两者的性相是一致的，本质不可分离。此岸轮回与彼岸涅槃两者皆无生，因此自性中也无涅槃。因此，一切有为法皆空无我，所以这种不可思议的境界唯是遍知佛陀智慧的境界，除此之外不可思议。
第三，《宝性论》的引文：
"微细"至"非境界"。这是说，一切法之法性佛性极难测量且极微细，超越言说思维的境界，因此非闻所生智慧的境界；因为是胜义谛，所以也非思维分别所生智慧的境界，因为是世俗故不能如实测量胜义；一切法真如难以测量深奥，超越相的境界，因此即使通过世间禅定和四无色等，以声闻缘觉的念住、缘起流转还灭、八解脱、等至为对象也不能证悟。
;


 །བཞི་པ་མདོ་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ནི། རང་རིག་ནས། །རྒྱ་མཚོར་འཁྱམས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དེ་དག་གང་གིས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཡུལ་མིན་ན། རྟོགས་པའི་ཐབས་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་མངོན་ཏུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་རང་བྱུང་གཤིས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྔོོན་གོམས་དགེ་སྟོབས་
ཀྱིས་སད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་ཉིད་རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་གྱི་བླ་མར་སྣང་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་བཟོད་དུ་མེད་པའི་གདུང་ཤུགས་དང་། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་ཐེབས་པའི་སྣང་སྲིད་བླ་མར་ཤར་པའི་ཉམས་མྱོང་བརྗོད་བྲལ་གྱིས་དུས་འདའ་བའི་དད་པས་དོན་དམ་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རང་སངས་སུ་གྱུར་ནས་མཐར་ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། རྒྱལ་བ་བྱམས་པས། རང་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་དེ། །དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གནས་ལུགས་རྟོགས་རིམ་བཞིན་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་པོ་དག་ལ་བཟོད་དུ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཤུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་ཞིང་། དེར་མ་ཟད་ཆེད་དུ་སྒོམ་པའང་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལྟར་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་པས་གདམས་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཞུང་གི་མཇུག་བསྔོ་བའི་དོན་འདུས་པར་གཞུང་ཟོར་ཡང་པའི་དགོས་པས་འདིར་སྟབས་
གཅིག་ཏུ་གསུངས་པ། ཀྱེ་མ་གནས་ལུགས་ཟབ་མོའི་ཚུལ་འདི་མ་རྟོགས་པས་སྤངས་བླང་གི་དོན་ལ་ཤེས་རབ་མ་སྐྱེས་པའི་བྱིས་པ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སྤྱོད་པས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འཁྱམས་པ་སྙིང་རྗེ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་དོན་ལྔ་པ་རྙེད་ཚུལ་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་ལ་གཉིས། རྙེད་ཚུལ་དངོས། སྨོན་ལམ་མོ། །དང་པོ་ནི། ཐུབ་པ་ནས། རྡོ་རྗེས་བྲིས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་དོན་འདི་བདག་ཅག་གི་འདྲེན་པ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། མཁྱེན་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་ལེགས་འབྱུང་བའི་གནས་རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པ་དང་། ཐུགས་རྗེས་འཁོར་བ་དོང་ནས་སྤྲུགས་པའི་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་སྟེ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་གོམས་པར་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དང་། ད་ལྟར་ཡང་རྒྱལ་དང་དེ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་ནོར་བ་མངོན་ཏུ་མཛད་ནས། དེ་ཉིད་ཕྱི་
མའི་གདུལ་བྱ་ལ་བརྩེ་བས་རྗེས་སུ་གདམས་པའི་མཐུ་དང་དབང་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཡིས། དཔལ་ལྡན་ཀརྨཔ་གསུམ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གསལ་བར་བྲིས་པའོ། །གཉིས་པ་སྨོན་ལམ་ནི། འགྲོ་ཀུན་ནས། སྙིང་པོ་རྫོགས་སོ། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་གསལ་བར་མཛད་པའི་དགེ་བ་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པས་གསུངས་ཀྱང་མཐར་གཏུགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན། དེ་ལྟའི་དགེ་བ་བསྔོ་བའི་ཡུལ་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་བྱིན་པས་དེའི་མཐུས་སེམས་ཅན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། རང་ལ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་འདི་ཉིད། གནད་ཀྱི་གདམས་ངག་ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་ནས། གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དག་པའི་གནས་ལུགས་མ་ནོར་བ་དེ་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པར་ཤོག་ཅིག །རྒྱུའི་ཐེག་པ་ལས་གསལ་ཞིང་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གཏན་ལ་དབབ་པ་འདི་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལྟ་བའི་ཡང་
སྙིང་པོ་ཡིན་ཅིང་། དེས་ན་མཐར་ཐུག་གི་ལྟ་བ་བཤད་པ་རྫོགས་སོ། །ཞེས་པའོ།

 །བཞི་པ་མདོ་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ནི། རང་རིག་ནས། །རྒྱ་མཚོར་འཁྱམས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དེ་དག་གང་གིས་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཡུལ་མིན་ན། རྟོགས་པའི་ཐབས་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་མངོན་ཏུ་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་རང་བྱུང་གཤིས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྔོོན་གོམས་དགེ་སྟོབས་
ཀྱིས་སད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་ཉིད་རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་གྱི་བླ་མར་སྣང་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་བཟོད་དུ་མེད་པའི་གདུང་ཤུགས་དང་། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་ཐེབས་པའི་སྣང་སྲིད་བླ་མར་ཤར་པའི་ཉམས་མྱོང་བརྗོད་བྲལ་གྱིས་དུས་འདའ་བའི་དད་པས་དོན་དམ་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རང་སངས་སུ་གྱུར་ནས་མཐར་ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། རྒྱལ་བ་བྱམས་པས། རང་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་དེ། །དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གནས་ལུགས་རྟོགས་རིམ་བཞིན་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་པོ་དག་ལ་བཟོད་དུ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཤུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་ཞིང་། དེར་མ་ཟད་ཆེད་དུ་སྒོམ་པའང་རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལྟར་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་པས་གདམས་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཞུང་གི་མཇུག་བསྔོ་བའི་དོན་འདུས་པར་གཞུང་ཟོར་ཡང་པའི་དགོས་པས་འདིར་སྟབས་
གཅིག་ཏུ་གསུངས་པ། ཀྱེ་མ་གནས་ལུགས་ཟབ་མོའི་ཚུལ་འདི་མ་རྟོགས་པས་སྤངས་བླང་གི་དོན་ལ་ཤེས་རབ་མ་སྐྱེས་པའི་བྱིས་པ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སྤྱོད་པས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འཁྱམས་པ་སྙིང་རྗེ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་དོན་ལྔ་པ་རྙེད་ཚུལ་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་ལ་གཉིས། རྙེད་ཚུལ་དངོས། སྨོན་ལམ་མོ། །དང་པོ་ནི། ཐུབ་པ་ནས། རྡོ་རྗེས་བྲིས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་དོན་འདི་བདག་ཅག་གི་འདྲེན་པ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། མཁྱེན་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་ལེགས་འབྱུང་བའི་གནས་རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པ་དང་། ཐུགས་རྗེས་འཁོར་བ་དོང་ནས་སྤྲུགས་པའི་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་སྟེ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་གོམས་པར་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དང་། ད་ལྟར་ཡང་རྒྱལ་དང་དེ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་ནོར་བ་མངོན་ཏུ་མཛད་ནས། དེ་ཉིད་ཕྱི་
མའི་གདུལ་བྱ་ལ་བརྩེ་བས་རྗེས་སུ་གདམས་པའི་མཐུ་དང་དབང་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཡིས། དཔལ་ལྡན་ཀརྨཔ་གསུམ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གསལ་བར་བྲིས་པའོ། །གཉིས་པ་སྨོན་ལམ་ནི། འགྲོ་ཀུན་ནས། སྙིང་པོ་རྫོགས་སོ། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་གསལ་བར་མཛད་པའི་དགེ་བ་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་པས་གསུངས་ཀྱང་མཐར་གཏུགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན། དེ་ལྟའི་དགེ་བ་བསྔོ་བའི་ཡུལ་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་བྱིན་པས་དེའི་མཐུས་སེམས་ཅན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། རང་ལ་ཡོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་འདི་ཉིད། གནད་ཀྱི་གདམས་ངག་ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་ནས། གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དག་པའི་གནས་ལུགས་མ་ནོར་བ་དེ་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པར་ཤོག་ཅིག །རྒྱུའི་ཐེག་པ་ལས་གསལ་ཞིང་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གཏན་ལ་དབབ་པ་འདི་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལྟ་བའི་ཡང་
སྙིང་པོ་ཡིན་ཅིང་། དེས་ན་མཐར་ཐུག་གི་ལྟ་བ་བཤད་པ་རྫོགས་སོ། །ཞེས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第四 从经典和密续所说的内容摘要：
从"自知"到"徘徊海洋"等所说的。那么，如果心性光明如来藏不是任何人能够了知的对象，那么了知它的方法是什么呢？它是瑜伽士们各自内在自证智慧的行境，而显现此智慧的方法是：自性本然的精髓，通过前世修行的善业力量而苏醒的法界，显现为具一切相好的上师，对此生起信心和决定性认知，因而产生无法忍受的强烈渴求，并且以此使一切法都被贯穿，使显现的世界都呈现为上师的体验，以超越言语的方式，以虔诚度日，从而使一切遮蔽究竟实相的障碍自然消除，现前证悟究竟智慧。正如佛陀弥勒所说："自性生起的究竟义，应当通过信心来了知。"随着对实相了解程度的增长，对三界未证悟者自然生起无法忍受的大悲心，不仅如此，菩萨们的主要修行道路也是专门修习此悲心。
因此，为了慈悲指导追随者，佛陀自己也在论著的结尾以回向的方式简要地将教义汇集，出于使文字简洁明了的目的，在此一并阐述：啊！由于不了解这深奥实相的道理，在取舍方面未生起智慧的愚者，行为颠倒错乱，在轮回大海中漂泊，这确实值得悲悯。
第五总义结尾部分分两点：实际获得方式和发愿。
第一，关于获得方式："从释迦牟尼"到"金刚所著"所说的。这如来藏的义理，是通过我们的导师伟大的释迦牟尼的无垢教言，以及智慧的化身文殊菩萨，一切众生安乐之源佛位继承人弥勒，以及以悲心从根本拔除轮回的至高圣者观世音菩萨，通过无数劫以来修习他们的行为所积累的力量，以及如今仍能不误解地显现佛陀及佛子们的经典与论著的意义，因为对后世弟子的慈悲而给予教诲的巨大力量与威力，由吉祥噶玛巴第三世让炯多杰为利益他人而清晰撰写。
第二，发愿："愿一切众生"到"藏精髓圆满"所说的。这样阐明大乘究竟义的善行，即使无数佛陀宣说也无法穷尽其巨大利益，因此，通过将这样的善行回向给一切众生，愿借此力量使所有众生都能通过闻思修这样的甚深关键教导，圆满了解并认识到自身本有的佛性，清除一切暂时性的污垢，正确理解实相。这在因乘中清晰广泛阐述的佛性确立，正是密咒金刚乘见地的精髓。至此，究竟见地的阐述圆满完成。


 །ཟབ་ཅིང་ཀུན་གྱིས་མི་རྟོགས་ལ། །རྟོགས་ན་སངས་རྒྱས་འགྱུར་བའི་དོན། །ཕྱོགས་ཙམ་གོ་བས་གློ་བུར་གྱི། །དྲི་མའི་སྦུབས་མཐུག་བརྟོལ་བར་འགྱུར། །སྙིང་པོ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་ཙམ། །སྐྱེས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་གདུང་འཚོབ་གསུངས། །གོ་སླ་དོན་འདུས་གཞུང་བཟང་འདི། །གོ་མྱོང་རྟོགས་པས་མཐར་འབྱིན་འཚལ། །སྐལ་མཉམ་དག་ལ་ཕན་པའི་བློས། །ཚིག་ཙམ་མཆོག་གི་རྗེས་སུ་བཀྲལ། དགེ་བས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་ཞལ། །འགྲོ་བ་ཀུན་གྱིས་མཇལ་བར་ཤོག །སྙིང་པོ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་འདི་ལ་སྔ་ཕྱིར་བྱོན་པའི་འགྲེལ་པ་དང་མཆན་བུ་ཁ་ཤས་མཆིས་ཀྱང་། འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་འོད་ཟེར་གྱི་གསུང་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞྭ་དམར་ལྔ་པས་དེའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་མཆན་བུ་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བླངས་ནས། མདོ་ཁམས་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་ཆེན་པོ་དཔལ་སྤུངས་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གི་གན་ངྷོ་ལར་ཀརྨ་ངག་དབང་ཡོད་ཏན་རྒྱ་མཚོ་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པའི་སྡེས་སྔ་འགྲེལ་ཚད་མའི་ལེགས་བཤད་གསལ་བར་བགྱིས་
པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། ༈ །།མཁོ་རྒུའི་ལོངས་སྤྱོད་འཛོམས་ཀྱང་མ་བསགས་ཤིང་། །འདོད་ཡོན་འཁོར་མང་ཚོགས་ཀྱང་མ་ཞེན་པར། །བསླབ་གསུམ་སྡེ་སྣོད་རིག་པའི་བང་མཛོད་དེ། །སྤོང་དང་ཀློག་པའི་སྙིང་གི་དབུས་སུ་བསྐྱིལ། །ཅེས་པ་འདིའང་རྫོགས་ཆེན་དཔོན་སློབ་ཀརྨ་ངེས་དོན་གསུང་རབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དུ་འབོད་པ་དེས་ཐུན་སེང་ཞིག་ལ་མཁའ་ལྡིང་ཕུག་ཏུ་བྲིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། ༈ །།མཁོ་རྒུའི་ལོངས་སྤྱོད་འཛོམས་ཀྱང་མ་བསགས་ཤིང་། །འདོད་ཡོན་འཁོར་མང་ཚོགས་ཀྱང་མ་ཞེན་པར། །བསླབ་གསུམ་སྡེ་སྣོད་རིག་པའི་བང་མཛོད་དེ། །སྤོང་དང་ཀློག་པའི་སྙིང་གི་དབུས་སུ་བསྐྱིལ། །ཅེས་པ་འདིའང་རྫོགས་ཆེན་དཔོན་སློབ་ཀརྨ་ངེས་དོན་གསུང་རབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དུ་འབོད་པ་དེས་ཐུན་སེང་ཞིག་ལ་མཁའ་ལྡིང་ཕུག་ཏུ་བྲིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།སརྦ་མངྒ་ལཾ།། །།
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་འགྲེལ་རང་བྱུང་དགོངས་གསལ།

深奥非人人能了解，
若能明了即成佛，
仅知一部分亦能，
穿透厚重暂时染。
若仅心生藏存信，
佛言亦是嗣佛子。
此善易懂精要论，
愿藉了悟而解脱。
为利同伴之心愿，
仅以词语随胜解。
以此善愿如来藏，
愿众生皆得一见。
虽然此确立心性精髓的论著有早晚期的几种注释和批注，但文殊·顿珠沃色的讲解尤为殊胜，智者夏玛尔第五世将其内容摘要制成批注，取其精要，在多康噶举的大寺院白浦图登曲科林的甘珠尔殿中，由噶玛·阿旺约旦嘉措·罗珠泰耶德根据早期权威注释作了清晰解释，愿善业增长。
虽聚集一切所需受用而不积累，
虽群集众多感官享乐眷属而不贪著，
将三学藏论智慧宝库，
置于修行与闻读之心中央。
此亦由大圆满师徒噶玛·涅顿松拉丹贝江参在休息时于卡丁普（天王鸟洞）撰写，愿善业增长。
虽聚集一切所需受用而不积累，
虽群集众多感官享乐眷属而不贪著，
将三学藏论智慧宝库，
置于修行与闻读之心中央。
此亦由大圆满师徒噶玛·涅顿松拉丹贝江参在休息时于卡丁普（天王鸟洞）撰写，愿善业增长。一切吉祥。
《如来藏教导论著的解释·自生意明》



དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་འགྲེལ་རང་བྱུང་དགོངས་གསལ།

如来藏教导论著的解释·自生意明
;


